Ankara’da doğan ve yetişen, büyük bir mutasavvıf olan Hacı Bayram-ı Veli hazretlerinin esas adı “Numan”, künyesi ise “Mahmud bin Ahmed bin Numan”dır. Babasını adı Ahmed, dedesinin adı Mahmud’dur. Ankara şehir merkezine yakın Solfasıl Köyü’nde doğmuştur. 1340 veya 1350 yılında doğduğu rivayet edilir. Bazı kaynaklarda ise babasının lakabı “Koyunluca Ahmed”dir. Koyunluca Ahmed’in çiftçilik veya hayvancılıkla uğraştığı tahmin edilir. Babasınının mezar yeri bilinmemektedir. Annesinin ismi ise kaynaklarda zikredilmez.[1]

Hacı Bayram-ı Veli hazretlerinin halifelerinden olan Seyyid Abdülkadir İsfahanî hazretlerinin soyundan gelen evlatlarının elinde bulunan 1428 tarihli vakfiye suretinde, ilk defa Hacı Bayram-ı Veli’nin künyesi tam olarak yazılmıştır. Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi’nde bulunmayan bu orijinal vakfiye suretini 2005 yılında İsfahanî evlatları tarafıma getirmiş, bizde bu vakfiyenin fotoğrafını çekerek ilim aleminin hizmetine sunduk.

ŞEYH ALİ SEMERKANDÎ HAZRETLERİ ve ŞİFALI SIĞIRCIK SUYU

Abdülkerim Erdoğan

“Şerefül-mekân bil-mekîn” sözü gereği, bir beldenin şerefi, orada yaşayan kimselerden dolayıdır.

Müslümanların İkinci büyük halifesi Ömer’ül-Faruk (r.a.) hazretlerinin kutlu soyuna mensup olan Şeyh Ali Semerkandî hazretleri ondördüncü asırda ıssız ve virân bir yer olan günümüzdeki Çamlıdere ilçe merkezine gelerek bu beldeyi şenlendirmiş ve şereflendirmiştir.

Kuzvirân (Kuzvirân Şeyhler/Alidede Şıhlar/Çamlıdere)’da kurduğu dergâhta yaptığı sohbetlerle de viran gönülleri şenlendirmiş, mamûr olan kalplere de Allah aşkını ekmiş, himmetleriyle de insanları irşâd etmiştir. Aynı zamanda Çamlıdere ilçe merkezininde ilk kurucusu olmuştur.

Ankara ili, “Horasan erleri”nin şereflendirdiği bir coğrafyaya sahiptir. Bu özelliği ile de “evliyâ” ve “ahi”ler diyarıdır. İstanbul’un manevî fatihleri de bu topraklarda yetişen gönül erleridir. Günümüzde ise bu Allah dostlarının isimleri kısmen bilinmektedir. Bazılarınında mevcut mübârek kabirleri bakımsızdır. Bilinenlerin hayatları hakkındaki bilgiler de rivayetlerden ibaret olup, ilmi çalışmalar yapılmamış, yapılması içinde teşvik edilmemiştir.

Burada son yıllarda tarih ve kültür sevdalısı bazı belediye başkanlarının çalışmalarını da takdir ediyor, devamını diliyoruz.

Reyhan Yayınları, Ankara ve civarında yetişen, bu toprakları manen şereflendiren, insanlara hizmet için varlıklarını vakfeden gazi-dervişlerimizin hayatlarını ve eserlerini anlatan “Ankara’nın Manevi ve Tarihi Şahsiyetleri” isimli bir seriyi kültür hayatımıza kazandırmayı hedeflemiş, “Şeyh Ali Semerkandî ve Sığırcık Suyu” isimli bu mütevazi eserle de bu dizinin ilk eserini sizlere sunmanın sevincini  yaşamaktadır.

Polatlı Belediye Başkanı Yakup ÇELİK, kültürel faaliyetleri ile milli kültürümüze kalıcı ve temel eserler kazandırmaya devam ediyor. 2007 yılında “Tarih İçinde Polatlı” isimli prestij bir eseri yayınlayarak, Ankara ilçeleri arasında ilk “prestij eser” yayınlayan Belediye Başkanı olmuştur. Zamanın Türk Tarih Kurumu Başkanı Sayın Prof. Dr. Yusuf HALAÇOĞLU, Polatlı Belediyesi Konak Kültür Merkezi’nde yapılan “Tarih İçinde Polatlı” kitabı ve belgeselinin tanıtım galasına teşrif etmiş, davetlilerle birlikte belgeseli izlemiş ve kitabı tetkik etmiştir. “Milli Mücadele Ruhu” konulu bir konferansının başlangıcında Sayın HALAÇOĞLU, kitap ve belgesel için şu ifadeleri kullanmıştır:

“Tarih İçinde Polatlı” kitabını inceledim ve belgeselini büyük bir memnuniyetle izledim. İtiraf etmeliyim ki yerel yönetimlerce yapılan bu tür çalışmalarda çok hata olur. Fakat bu kitap ve belgesel çok güzel hazırlanmış. Abdülkerim ERDOĞAN Beye ve böyle bir girişimde bulunduğu için Polatlı Belediye Başkanı Yakup ÇELİK Beye teşekkür ediyorum.

İsfahanî ailesinin Ankara’ya hangi tarihlerde geldiğini bilmiyoruz. Günümüzde İsfahanî ailesi evlatlarının elinde bulunan 1428 tarihli vakfiye suretinde, ilk defa Hacı Bayram-ı Veli’nin künyesi tam olarak yazılmıştır. Bu itibarla bu belge oldukça önemlidir. Hacı Bayram-ı Veli’nin künyesi vakfiyede şöyledir: “Kutbu evliyâ-i ve’l-ârifin, el-hadi ila tarik’il-hakki ve’l-yakin, ve’l-vakfı esrar’il-vasilin, mergub’ul-alemin, mürşid’il-halaik’il-ecmain, eş-şeyh Hacı Bayram ibni Ahmed bin Mahmud afianhümülvedüd.” Vakfiyede ayrıca “fahr’ül-meşayih’il-izam ve’l-eşraf’il-makam eş-şeyh Ahmed Kemal ibni Mahmud el-İsfahani kuddise sırruhu ali afi anhüm” künyeli Mahmud İsfahani oğlu Ahmed Kemal’den bahsedilmektedir.

Ankara'nın kadîm ilçelerinden olan tarihi "Yabanâbâd" kazası günümüzde Kızılcahamam ve Çamlıdere ilçe coğrafyalarının tamamını içine alır.  Ankara'nın orman ve su kaynaklarının yoğun olarak bulunduğu bölge, mavi ile yeşilin kaynaştığı, yaban hayatının yaşandığı geniş bir coğrafyadır.  Kısacası yaylalar, yazılar, ılıcalar, kaplıcalar, vadiler, göletler ve barajlar diyarıdır.

Zaman içinde "Yaban Ovası", "Turasan Bey Memleketi", "Binari İli", "Mudrıb", "Şorba" ve "Semerözü" gibi idari birimlerin görüldüğü bu coğrafya, zengin yaşanmış tarihi geçmişe, doğal ve kültürel mirasa sahip olup, bugüne kadar çok sayıda yayın yapılmıştır. Taş Devri'nden itibaren iskan gören coğrafyada jeolojik çeşitliliğin günümüze ulaşan  örnekleri olan bitki, ağaç ve hayvan fosil alanları ile zengin jeotermel su kaynakları bulunmaktadır. Çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapan bölgeden tarihi "Roma Yolu" güzergahı geçmiş, antik çağlara ait arkeolojik alanlar da (höyük, tümülüs, kilise, kale, kaya yerleşme, hamam, yerleşme) günümüze kadar ulaşmıştır.

Oğuz Türkmen boylarının bölgeye yerleşmesi ile kurulmaya başlanan köylerin isimleri Oğuz boylarının adlarını taşır. "Alperen" Türkmen dervişleri ve ahiler tarafından kurulan zaviye (tekke)lerde de tasavvufî hayat yaşanmış, medreselerinde sayısız alim, edip, mutasavvıf ve devlet adamı yetişmiştir.

Geçtiğimiz günlerde Ankara'da merkezi bulunan "Çamlıdere ve Doğa Dostları Derneği"ne tanışma ve sohbet amaçlı olarak ısrarlı bir davet aldık. Bu davete icabet etmem gerekiyordu. Çünkü ATM de ki Kitap Fuarı'nda yaptığım "Şeyh Ali Semerkandî ve Sığırcık Suyu" kitabının imza gününe dernek yönetim kurulu tam kadro teşrif ederek bizleri şereflendirmişti. Bu kültür sevdalısı dostlarla aynı mekanda olmak bizim için ayrı bir bahtiyarlık ve onurdu. Bugüne kadar sayısız radyo ve televizyon konuşmasına katıldım, ama Ankaralı bir dernek tarafından ilk defa tanışmak için davet edildim. Bu davet bu güzelliği ve özelliği ile benim için önemliydi. Yani hemşehrilerimle tanışmak, onlarla ortak değerleri paylaşmak ve hemhal olmak. Mütevazi, sıcak ve samimi bir ortamda davetlilerle tanışmamızdan sonra Ankara ve Çamlıdere sevdalısı olan dernek başkanı sayın Ali Öcal beyefendinin açış konuşması ile başlayan sohbetimizde zaman su akıcılığında geçti. O mekanda bulunan gönüller Şeyh Ali Semerkandî hazretlerinin de himmetleriyle  birleşti. Tarih öğretmenimiz sayın Mehmet Mandal'ın sorularıyla da derinleşen sohbette herkese konuşma fırsatının doğması bu buluşmaya ayrı bir güzellik kattı. Bu buluşma sonucunda acizane bende şu kanaat hasıl oldu. Çamlıdere ve Doğa Dostları Derneği sıradan bir sivil toplum örgütü değil. Sevdalı kişilerin bir araya gelip kurduğu doğa, kültür, tarih, sosyal ve dayanışma derneği... Bu sevdalıların arasında olmaktan ve onlarla tanışmaktan şeref duydum. Acizane bir Ankara sevdalısı olarak  "Çamlıdere, doğa, kültür ve tarih" sevdalısı dostlara yardımcı olmak bizim için bir görevdir diyerek, toplantıya katılan davetlilerin "camlıderem.org" sitesinde yayınladıkları izlenimlerini sizlerle paylaşıyorum.