YAKUPAPTAL

Eski adı "Yakub Abdal" olan köy, adını Osmanlı dönemi alp-eren dervişlerinden olan "Yakub Abdal" hazretlerinden almıştır. Yakub Abdal, Osmanlı'nın ilk yıllarında burada bir zaviye (tekke/dergah) yaptırır. Bu zaviyede gelene-gidene, zengine-fakire ücretsiz yemek verir. Tasavvufi sohbetler yapar, insanları irşâd eder.

Yakub Abdal hazretlerinin diğer adı "Derviş Sinan"dır. Ankara bölgesine ilk yerleşen gazi-dervişlerdendir. Türbesi, Çankaya Yakupabtal Mahallesindedir. Elmadağı’nın yamacında bulunan bu köy, Osmanlı belgelerinde katiplerce kayıt esnasında, Polatlı’da bulunan Baba Yakup, Kazan’da bulunan Yakup Derviş, Çubuk’ta bulunan Yakup Hasan ile Yakup Abdal isim benzerliği dolayısıyla sehven karıştırılmıştır. Günümüzde Yakup Abdal Türbesi'nde bulunan Arapça kitâbeyi:

“Bu bina sultanül-evtad Yakup Abdal diye bilinen Derviş Sinan için 1077(1666) Muharreminde yapıldı” olarak okuduk.

Arapça kitâbenin altına mermer üzerine Türkçe olarak kitâbe yanlış okunmuş ve “Muharrem ayında Sultan Evtad Ebdal Yakup Derviş Sinan bu camii oğlu için yaptı” yazılmıştır.

“Sultan’ül evtâd” kelimesi sultanların, emirlerin dayanağı, yani danışmanı, müşaviri, en güvendiği kişi anlamına gelir. Bu kitâbeden Yakup Abdal (Derviş Sinan)’ın hayatta iken bu bölgedeki manevi nüfuzunu anlatmaktadır. Yine kitâbeden bu yapıyı yapan kişinin adından bahsedilmemektedir.

Yakup Abdal Zaviyesine, 1571 yılındaki kayıtlarda Çubuk ilçe merkezinde irşad faaliyetlerini sürdüren Gül Dede’nin, mutasarrıf olarak tayin edildiği kayıtlıdır. Kısacası hayatı hakkında bilgi sahibi olamadığımız Yakup Abdal, “gazi derviş”lerdendir.[1]

Yakub Abdal Zaviyesi'nin yıllık aşar vergisi daha sonraki yıllarda "Ankara Mevlevihanesi"ne devredilir. Ankara Mevlevihanesi ise Cenabi Ahmed Paşa Camii avlusunda bulunmakta iken 70-80 sene önce yıkılmıştır. Elimizde yıkılmadan öncesine ait fotoğraflar bulunmaktadır.

Kaynak: Abdülkerim Erdoğan, Adım Adım Ankara, Ankara Büyükşehir Belediyesi Yayınları, 2. Baskı, Ankara-2008.

Yakub Abdal Camii ve Türbe kitabesi.

[1] Vakıflar Genel Müdürlüğü, Vakıf Kayıtlar Arşivi, Defter no: 485, s. 379; 498/109,119,320.; Abdülkerim Erdoğan, Manevi Şahsiyetleriyle Ankara, Ankara Büyükşehir Belediyesi Yayınları, Ankara, 2008.