"İnsanların sahip olduğu kimlikler gibi köyler, beldeler ve şehirlerde bir kimliğe sahiptir. Bu kimliği; coğrafi konumu ve yapısı, yaşanmış tarihi, sahip olduğu doğal ve kültürel zenginlikler, demoğrafik yapı, ekonomik, ticari ve sosyal hayat gibi özellikler meydana getirir.

Polatlı bir cumhuriyet şehri olmasına rağmen, yaşanmış zengin bir tarihi geçmişe ve arkeolojik kültür mirasa sahiptir. Bölgenin antik çağlarına ait yerleşme birimlerinde yapılan yüzey ve kazı çalışmaları neticesinde raporlar, makaleler ve kitaplar yayınlanmıştır. Özellikle bölgede medeniyet kuran Frigler konusunda yerli ve yabancı araştırmacı tarafından makaleler, yayınlar neşredilmiştir.

Antik çağlara ait yayın zenginliğine karşılık, bölgede Müslüman Türk varlığının başladığı, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı dönemi ile ilgili yayın sayısı ise yok denecek kadar azdır. Bu da Mustafa Kemal Atatürk’ün “Büyük devletler kuran ecdadımız, büyük ve şümullü medeniyetlere de sahip olmuştur. Bunu aramak, tetkik etmek, Türklüğe ve cihana bildirmek, bizler için bir borçtur” mesajını iyi anlamadığımızın bir işareti olarak kabul ediyorum.

Malazgirt Zaferi’nden sonra bölgeye konar-göçer olarak yerleşen Oğuz Türkmen boylarının meydana getirdiği cemaatlerin devamı durumunda olan günümüz Polatlı nüfus yapısı ise zengin bir çeşitliliğe sahiptir. Yüzyıl öncesi Balkanlar’dan gelen Kırım Türkleri ve Boşnak ailelerinin de bölgeye yerleşmesi ile bu zenginlik daha da artmıştır.

Ankara Sancağı’nın ilk idari kaza birimlerinden olan “Bacı” kazası, günümüzde ilçeye bağlı bir köydür. Daha sonra ki yıllarda seyyar idari birim olarak yönetilen “Yörük” kazasının konar-göçer Yörük cemaatleri (cemaat, köy ve küçük kabile anlamında kullanılmıştır) de günümüz Polatlı köylerine ilk yerleşenlerdir.

Bu çalışmamızda bölgeye ilk yerleşen Ulu Yörük, Taceddinli, Aydın Beğli ve Haymana kabilelerinin cemaat isimlerini, 1530 yılına ait Tahrir Defteri’nden tespit ettik. Bu cemaat isimlerinin günümüze kadar devam ettiğini ve bu isimlerin mevcut köylere aynen verildiğini gördük.

“Polatlı”, “Alcı”, “Sarıoba”, “Ömerler”, “Sazılar”, “Köseler”, “Beyobası”, “İğciler” gibi isimler Yörük cemaatlerinin ismidir. “Sarı Halil”, “Kara Hamzalı”, “Kara Ahmed”, “Müslüm”, “Şabanözü” ve “Hacı Musa” gibi yerleşmeler de cemaat reislerinin isimlerini taşır. “Şeyh Ahmetli”, “Şeyh Ali” ve “Hızır Şeyh” ise kolonizatör dervişlerin mahiyetinde bulunan köylerdir. “Fatma Bacı”, “Hacı Tuğrul”, “Yağmur Baba”, “Hızır Şeyh”, “Basri”, “Baba Yakup” ve “Karaca Ahmed” ise zaviyesi bulunan gazi-dervişlerin isimlerini taşır.

Tarihin dillendiği ve coğrafyanın şekillendiği, gazi-dervişlerin otağı olan bu bölgede Müslüman Türk varlığının kişiler ve cemaatler bazında tespitinde Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıf Kayıtlar Arşivi, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, 483 Numaralı Muhasebe-i Vilayeti Ankara Anadolu Defteri (937/1530) I, Cevdet Türkay’ın “Osmanlı İmparatorluğu’nda Oymak, Aşiret ve Cemaatler” isimli eseri ve Ankara Şer’iyye Sicilleri başvuru kaynağımız olmuştur.

Günümüz Polatlı ilçesi Osmanlı döneminde idari birim olan Bacı, Zir, Ayaş, Beypazarı, Seferihisar (Sivrihisar), Yörük, Akşehir ve Haymana kazalarına bağlı mezra ve köylerden meydana gelmektadir. Cumhuriyet’in ilanı ile Haymana kazasının bir ihracat iskelesi ve köyü olan Polatlı, 1926 yılında ilçe merkezi olmuştur. Bu nedenle de konular anlatılırken Ankara Vilayet tarihi esas alınmıştır. Olaylar, mekanlar, bölge ve konular arasında tarihi seyir izlenmiştir.

Yakın tarihimizde Polatlı toprakları, Türk bağımsızlık tarihinin dönüm noktası olan “Sakarya Meydan Muharebesi” ne tanıklık etmiştir. Günümüzde bu olayın tanıkları olan ve “onlara ölü demeyiniz, onlar diridirler, lakin siz göremezsiniz” hitabına mahzar olmuş, “şehitlik” gibi yüce mertebeye ulaşan ecdadımızın al kanları ile sulanmış, kutsal mekanlara ve topraklara sahiptir. Polatlı, istiklalin bedelinin can pahasına kazanıldığı şehitler ve gaziler diyarıdır.

Bölgede araştırmalarımız esnasında isimsiz, nişansız, bir taşı dahi olmayan şehit mezar ve mezarlıklarına rastladık. Sakarya’nın suları, şehitlerimizin mubarek bedenlerinde bulunan al kanla renklenmiştir...

“Tarih İçinde Polatlı” kitabının yayınlamasını sağlayan, milli tarih ve kültür sevdalısı, Polatlı Belediye Başkanı Sayın Yakup Çelik Bey’e teşekkür eder, çalışmalarında başarılar dilerim.

“Yollar nereden geçer, şehirler orada kurulur” sözünün bir tezahürü de olan Polatlı ilçesinden, kültür ve tarih kervanlarının devamlı geçmesi temennisi ile aziz şehitlerimizin ruhaniyetlerinden yanlış ve noksanlarımın affını diler, “Polatlılı” kimliğine katkımız olmuşsa kendimizi mutlu sayar, saygılar sunarım."