KARAGEDİK - Ankarasevdam // Ankara Tarihi ve Kültürü Portalı

Şeyh Ali Semerkandi ve
Sığırcık Suyu

Geçmişten Günümüze
Kızılcahamam Çamlıdere

Edebi ve Tarihi Şahsiyetleriyle Ankara

Tarih içinde Polatlı

AnkaraSevdam // Ankara Tarihi ve Kültürü Araştırma Portalına Hoşgeldiniz:

KARAGEDİK

DSCF6739

KARAGEDİK KASABASI

Bilinen tarihi antik çağlara kadar uzanan Kargedik, Gölbaşı ilçesinin de ilk belediye teşkilatı kurulan kasabasıdır. İlçe merkezine 27 km, Ankara’ya ise 47 km mesafededir. Selametli, Kırıklı, Tepeyurt, Ahiboz, Yağlıpınar, Gökçehöyük, İkizce ve Dikilitaş köyleriyle komşudur.

Antik Roma Yolu güzergahında bulunan yerleşmede Bizans dönemine ait manastır ve nekropol alanı bulunmakta iken, manastır kaçak kazılarla tamamen tahrip edilmiştir. Samanlık mevkiinde yer altında ve kayayı oymak suretiyle düzenlenmiş bir mezar alanı bulunmaktadır.

Anadolu Selçukluları zamanında Bozulus Türkmen Aşireti’ne mensup cemaatler bölgeye yerleşir. “Karagediklü”, “Karagedüklü”, “Karagedikli” cemaati Yörükan(konar-göçer) taifesindendir.

1530 yılına ait Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri’nin 348.ci sahifesinde “Tavaif-i Haymana der Kaza-i Ankara Hassa-i Hüdavendigar”a tabi “Cemaat-i Karagediklü”; 28 hane, 21 bekar erkek ve toplam 161 nüfusa sahip, yıllık 2.022 akçe geliri vardır. Günümüzde Karagedik kasabasında Türkmen Karagedik Cemaatine mensup hiç bir aile yoktur. Bu aileler zaman içinde başka yerlere göçmüştür. Günümüzde Rişvan/Reşvan Aşiretine mensup aileler bulunmaktadır.

Beldenin güneybatısında Dikilitaş Köyü sınırında bulunan Müslüman ören yerleşmesinde, bir tepecik üzerinde sonradan yapılmış bir mezar bulunmaktadır. Mezarın üzerinde latin harfleriyle “Sahabe-i Kiram’dan Seyyid Muhammed (r.a)” ibaresi yazılıdır. Bu konuda geniş bir araştırmaya ihtiyaç vardır. Vakıf belgelerinden bölgede bir çok zaviyenin varlığı bilinmektedir.

Günümüzde ise bu zaviyelerin yerinin tesbitinde zorluk çekilmektedir. Kanaatimizce burası Şeyh Mahmud Zaviyesi’dir. Vakıf belgelerinde “Mezra’a-i Şeyh Mahmud der-Karacadağ” ibaresi geçmektedir.

Tarihi seyir içinde idari yönden Karacadağ, Tabanlı nahiyelerine bağlı olan belde Yörük ve Haymana kazasına tabidir.

1844-1845 yılına ait “Temettuat Defteri”nde Karagedik Köyü 18 haneli olup, 11 hanesi Aksaray kazasına göç etmiş, köyde 7 hane vergi mükellefi vardır. Mezkur defterde köyde vergi veren şahıslar şunlardır:

1. Kara Osman oğlu Mehmed (Ziraat erbabı)

2. Akbaş oğlu Mehmed (Ziraat erbabı)

3. Kerim oğlu Yusuf (Ziraat erbabı)

4. Kadı oğlu Ahmed (Ziraat erbabı)

5. Eyneci oğlu Ömer (Ziraat erbabı)

6. Kadı oğlu Arif (Irgad)

7. Ahmed oğlu Kara Mustafa (Sığır çobanı)

8. Cerid oğlu Süleyman (Aksaray kazasına nakil)

9. Cerid Süleyman oğlu Mehmed (Aksaray kazasına nakil)

10. Konyalı oğlu Ebubekir (Aksaray kazasına nakil)

11. Konyalı oğlu Mevlüd (Aksaray kazasına nakil)

12. Osman oğlu Receb (Aksaray kazasına nakil)

13. Ergaib oğlu Dede (Aksaray kazasına nakil)

14. Sulu oğlu İbrahim (Aksaray kazasına nakil)

15. Cerrah oğlu Hüseyin (Aksaray kazasına nakil)

16. Osman oğlu Ebubekir (Aksaray kazasına nakil)

17. Osman oğlu İbrahim (Aksaray kazasına nakil)

18. Kara Ali (Aksaray kazasına nakil).

1851 yılında doğu illerinden gelen konar-göçer Reşvan (Rişvan, Reşevan) Aşireti, Haymana kazasına iskan talebinde bulunur. Aşiretin bu talebi uygun bulunur.

1860 yılında da Haymana Ovası’nda bulunan mevcut ve yeni kurulan köylere Rişvan aşiretine mensup aileler yerleştirilir. Çadırlarda oturan ve sayısız koyun sürülerine sahip aşiret üyesi ailelerden bir kısmı da Karagedik Köyü’ne yerleşir. 7 haneli olan köyün nüfusu yeni gelenlerle artar ve köye bir cami yaptırılır.

10 Aralık 1907 yılında Hacı Ömer Efendi oğlu Hasan Nadir Efendi, köy camii için on beş aded Osmanlı lirası vakfeder ve köy sakinlerinden Mustafa oğlu Hasan Efendi’ye emanet eder. Cami imamı ise Hornallı Mehmed oğlu Abdurrahman Efendi’dir. Günümüzde camii kapısı üzerinde bulunan 1328 (1909) tarihi ise caminin onarım tarihidir. Hasan Nadir Efendi köyün yerli ailelerinden olan “Eynecioğulları”ndandır.

Rişvan aşireti “Rişvân Ekrâdı (Kürdü)”, “Rişvân Kürdü”, “Rişvani” ve “Rişvanlı” adlarıyla anılmış, yerli ve göçer evli Türkmân Ekradındandır. Suriye, Maraş, Yozgat, Malatya, Gaziantep, Kırşehir, Kastamonu, Urfa ve Diyarbakır illerinde iskan görmüştür.

Rişvan aşireti yazın yaylalarda, kışında evlerde oturur ve Türkmen geleneği hakimdir. Kadınlarının dokudukları geleneksel kilimleri meşhurdur. Aşiret mensupları yıllar sonra tarımla uğraşmıştır.

Belde Sakarya Savaşı yıllarında önemli bir merkez olmuş, Haymana Askerlik Şubesi ve diğer idari birimler, geçici olarak bu kasabaya taşınmıştır. Özellikle bölgede önemli bir maddi varlığa sahip olan Karagedikli Mustafa Ağa cephe için her türlü maddi yardımda bulunmuştur.

Cumhuriyet’in ilanından sonra Karagedik kasabasında ilk motorlu un değirmeni işleten ve traktörü tarımda kullanan Karagedikli Mustafa Ağa’dır.

Bölgede taşın meskenlerde kullanılması ilk defa Karagedik’te görülür. Kesme andezit taşından yapılan evlerin mimarisi özgündür.

İlk kademe belediyelerden olan Karagedik beldesinde sosyal hayat oldukça canlıdır. Altyapı çalışmalarının hızla devam ettiği belde de eğitim kurumları ileri seviyededir. Enver Bektaş İlköğretim Okulu, Ercan İlköğretim Okulu ve Ali Güder Çok Programlı Lisesi vardır. Ayrıca belde de bir çok üniversitenin eğitim amaçlı aldığı arsalar bulunmaktadır.

Sağlık ocağı, çarşısı, pazaryeri, kültürel faaliyetler için salon, benzin istasyonu ve diğer ticari yapıları ile belde de ticari hayat ta oldukça canlıdır. Ayrıca tarım ve hayvancılık yapılmaktadır. Belde sakinlerinin gelir seviyesi iyi olup, şehirde ticaretle uğraşan Karagedikli iş adamı çoktur.

Kaynak: Abdülkerim Erdoğan, Tarih İçinde Gölbaşı, Gölbaşı Belediyesi Yayınları, Ankara,2009.

Yorumlar

#4 ömer türkoglu 2011-11-17 12:11 Tarih gerçekleri gizler gerçeklerlde yazılmıyarak degil Güzel kardeşim yazılarak ortıya çıkar, eline saglık, devamını bekleriz. Alıntı

#3 YILDIZ 2011-10-07 15:52 (Wolf Dieter Hütteroth 1960—61 ve 1962/63). Reşvan aşiretine mensup köylere, örneğin Karagedik’e 1846/47, Burunsuz-Serefli’ye 1844, Bulduk’a 1853/55’de yerleşildiği anlatıldı.//1919 E.M.Noel ve Reşwanlar.
İngiliz subay E. M. Noel görevli olduğu alanlarda Reşwanları hemen her detayına kadar inceler, araştırır ve günlüğüne kayıt eder.AYrica belgeleriyle harita ve resimleri elimde mevcut Alman bilimci ve Seyyah kandemir seyahatnamesi ankara vilayeti.KAYNAKLAR.
-Konuyla ilgili Osmanlı „Tahrir Defterleri“
-1890 tarihli „Ankara Salnamesi“
-Kırşehir „İl yıllıkları“
-Avşar ve Dulkadiroğullar ı üzerine yapılmış çeşitli „tarih araştırmaları“
-Konar Göçerlerin yaşamları ile ilgili bir çok „döküman“
-Üsküdar Valide Sultan Vakfı arşivleri
-Bîrnebûn ve Veger dergileri
-Tüm köy siteleri TAVSIYE EDERIM BOL SANSLAR Alıntı

#2 YILDIZ 2011-10-07 15:32 öncelikle calismalarindan dolayi Sn Abdulkerim Erdogan i kutlarim umarim daha net ve aydinlatici arastirmalarini zin devami gelir.Lakin bir kac huhsta sizlere yardimci olmak isterdim.RESVAN siyah kara kisidir,tahrir defterindede belirtildigi gibi isimlerin basina kara konulur.Karagedik RESILERIN nasirli kolundandir 1844 /45/46 da INCOV SEREFLI BUMSUZ KELHASAN köyleri ayrilir.Tahrir defterlerinde ailelere turkce isim verilmistir o nedenden EYNECILERI kimse bilmez.(kisa zaman önce tatarlar yerlesir köye kendi istekleriyle geri gitmislerdir hatta bildiklerimden Oktay usta Ahibozdan).Asiretin basini ceken Osman beydir Mustafa Beyin dedesi Ahmet Kahan Beyin babasıdır. Mustafa beyin babası ise Bölgede adı yakından bilinen ve tanınan Bektaş Beydir.
Mustafa Bey 1883 de doğdu ve 1941 yılınde 58 yaşında öldü.Sakarya savaşında cephe gerisinde askere yiyecek taşımakla ünlendi. 25 deve 500 koyun hibe ettiği için kendisine tebrik belgesi verildi. Alıntı

#1 EMRAH 2011-10-03 12:08 Ben bir Karagedik olarak kasabamızın öz gecmişini yazıp paylaştıgınız için teşekkür ederim. EMRAH ASMA Alıntı

Yorum listesini yenile
RSS beslemesi, bu iletideki yorumlar için.