Eski adı “Doluntaş”, “Toluntaş” olan yerleşme, Ankara ve Gölbaşı ovalarının arasındaki, 2500 metre yükseklikteki plato düzlüğünde, 1300 metre rakımlı Kartal Tepe yakınındadır. Ankara Çevreyolu yakınında, Ballıkpınar, İncek, Hallaçlı, Koparan, Hacılar ve Fevziye köyleri ile komşudur.

Çevreyolu bağlantısı olan köyün ilçe ve şehir merkezine, alternetif ulaşım yolları bulunmakta olup, bu yollara görede mesafe değişmektedir.

Eski Tunç, Demir Çağı, Roma ve Bizans dönemlerine ait “Ortaçayır Höyük” ve “Yukarı Kapaklı Yerleşmesi” bulunmaktadır.

Ankara ve civarı Türk iskanında bu bölgeye, “Yörükan taifesi”nden “Dolundaş” cemaati yerleştirilir. 1530’lu yıllarda Dolundaş mezrasının yıllık geliri, Bursa’da İsa Bey’in yaptırdığı cami ve imarete aittir. Bu tarihlerde köy, 14 hane ve takriben 81 nüfuslu, camii ve kadrolu imamı bulunan, yıllık 596 akçe geliri olan fakir bir mezra durumundadır.

Osmanlı döneminde Haymana bölgesi ile ulaşımı sağlayan kervan yolu üzerinde bulunması dolayısıyla önem kazanır. Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi’nde bulunan bir şahsiyet kaydı örneğinde, Haymana kazasına bağlı Tuluntaş Köyü Camii hatibi Seyyid Hasan Halife bin Seyyid Mustafa’nın vefatıyla yerine oğlu Mehmed Halife’nin hatip olarak, 1868 yılında atandığı kayıtlıdır.

1905 yılında, köy camiinin hatibi ve diğer giderler için köy ahalisinden Halil İbrahim bin Şeyh Mustafa tarafından bin kuruş vakfedilir.

1909 yılında Tuluntaş karyesi ahalisinden ve Terzioğulları’ndan Abdulvehab Efendi ibni Ahmed tarafından köye bir misafirhane yaptırılır. Bu misafirhanenin giderleri için, Abdulvehab Efendi oğlu Ahmed Efendi, toplamı 6000 dönüm olan iki parça tarlayı vakfeder. Bu vakıf içinde küçük oğlu İsmail’i mütevelli tayin eder. Günümüzde bu misafirhane tamamen yıkılmış, vakfın tarlaları özel şahısların mülkiyetine geçmiştir. Vakfiyenin tanzimi esnasında şahitlerin isimleri ise şöyledir: Tuluntaş Köyü’nden Ahmed Ağa bin Seyyid, Dodurga Köyü’nden Ahmed Ağa, Kızılcaşar Köyü’nden Hacı İbrahim Ağa, Tuluntaş Köyü’nden Ali Ağa, Şehitali Köyü’nden Ceyir Hüseyin ve Dülgeroğlu Hacı Abbas Ağa ve diğer hazır olanlar.

Günümüzde köy camiinin kapısında bulunan kitabede, camiin İbrahim Ağa ve İbrahim Efendi’nin öncülüğünde ve köy ahalisininde yardımları ile 1900 yılında tamir edildiği yazılıdır. Cami taş, ahşap işçiliği ve kalem işleri ile korunması gereken bir kültür mirasıdır. Mabed günümüzde de oldukça bakımlıdır. Kültür ve doğal varlıkları ile zengin olan köyde 1810 tarihli bir çeşme bulunmaktadır.

Ankara Çevreyolu yakınında, bir yapı kooperatifi arazisinde “Tuluntaş Mağarası” bulunmaktadır. 1992 yılında bulunan mağara, aynı yıl yapılan incelemelerden sonra, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından l. Derece Doğal Sit Alanı olarak ilan edilmiştir. Uzunluğu 5 km, genişliği 1.5 km, yüksekliği 30-40 metre olan büyük bir kireç taşı bloğunun içinde kimyasal çözünmeler sonucunda teşekkül eden mağarada, son derece dikkat çekici sütun, dikit ve sarkıtlar bulunmaktadır. Mağara günümüzde ziyarete kapalıdır.

Yeraltı su kaynakları, sağlam zemini ve havası dolayısıyla köy hudutları içinde yeni yapılaşma oldukça hızla devam etmektedir.

Tarım arazilerinin yapı kooperatifleri tarafından satın alınması üzerine köyde tarım ve hayvancılık azalmıştır.

Civar köylerden gelen öğrencilerinde eğitim gördüğü ve hayırsever bir vatandaş tarafından yaptırılan Dr. Ahmet-Filiz Göğüş İlköğretim Okulu vardır.