Skip to content
AnkaraSevdam // Ankara Tarihi ve Kültürü Araştırma Portalına Hoşgeldiniz:
ANKARA'DA BİLİNMEYEN TARİHİ MEZARLIK...
IMG_0023
Tarihi Kırklar Kabristanı (Mayıs 2005)

KIRKLAR (KADILAR) KABRİSTANI:
Ankara şehir merkezinde, Ankara Kalesi’nin doğusunda, Atpazarı semtine yakın, Demirtaş Mahallesi, Yazbaşı Sokağı’nda ve Mollabüyük Camii’nin güneyinde bulunan tarihi mezarlık, halk arasında “Kırklar Mezarlığı” olarak ta anılır. Anadolu Selçukluları döneminden itibaren defin yapılan mezarlık, Ankara’nın en eski kabristanı olup, fazla bilinmemektedir. Ankara turizm rehberlerinde adından hiç zikredilmez ve tanıtım tabelası da yoktur. Ankara ile ilgili yayınlarda da adından bahsedilmez.
Kadılar Kabristanı’nı bizlere ilk tanıtan ve araştırma yapan merhum Mübarek Galib’tir. 1924 yılında Mübarek Galib “Ankara Mescidler, Camiler, Mezarlıklar, Kitabeler” isimli eserinde bu kabristan hakkında şu bilgileri verir:
“Hicri 7, 8 ve 9, 13, 14 ve 15. yüzyıllara ait mezarlar, Kırklar veyahut Kadılar Mezarlığı’nda toplu bir halde bulunmaktadır. Bu mezarlığın bir özelliği daha vardır ki, o da taşlarının süslemeleri, kazınmış hatlarının güzelliği itibarıyla büyük bir tarih ve sanat değerine sahip olmasıdır.
Halk arasında bu mezarlığa Kırklar veya Kadılar adı verilmiştir. Burada gerçekten yaklaşık 40 kadar ve çoğunluğu kadılara ait mezar vardır. Kırklar Mezarlığı'nın bir özelliği de buradaki mezarların hepsinin Selçuklu mezarı tarzında olmasıdır. Ankara'da rastlanan Selçuklu mezarları toplu olarak yalnız burada bulunmaktadır. Mezarlık civarında bir arsa içinde yine 4 mezar ve Ulucanlar Mektebi yakınında, 9/15. yüzyılın ürünü olup, olağanüstü sanatlı bir şekilde işlenmiş diğer bir mezar da vardır. Buralardan başka mezara rastlanmamıştır. Mezarlar tek parça mermerden bazıları granitten yapılmıştır. İçleri oyulmuş olmayıp, sanduka şeklinde mezarlar üzerine konulmuştur. Bunlar çoğunlukla 130 cm. uzunluğunda, 68 cm. yüksekliğinde ve 51 cm. enindedir. Mezarların başlıca süslemeleri nakışlardan daha çok kazınmış hatlardır ki, bunlar gayet güzel bir sülüs ile yazılmıştır. Kırklar Mezarlığı'nda sanatlı nakışlar ile süslenmiş ve nefis sülüs hattıyla yazılmış hayli mezar taşı vardır.
IMG_0015IMG_0007
Kırklar Mezarlığı'nda mezarlar ve mezar taşları çeşitli sıralar üzere konulmuştur. Birinci sırası bir set üzerinde olup, seddin bazı taşlarından mezarlığın, İslam öncesi bir mimari eser ihtiva etmiş olduğu çıkarılmaktadır. Mezarlık yaklaşık 20x20 m. bir alan olup, dört tarafı duvarla çevirilmiştir. Halen metruk bir görünüm sergilemektedir. Nefis taşların bir kısmı kırılmış ve atılmış, mezarlardan bir haylisinden zaman aşımıyla silinmiştir. Nakışlarından ise eser kalmamıştır.”
Girişte batı duvar yanında biraz yüksek bir bölüm genellikle lahitlere ayrılmış. Bu kabristan incelendiği zaman müstakil bir yayın olacak niteliktedir. Mubarek Galib ve tarafımızdan okunan mezar taşlarından bazı örnekler:
En eski tarihli mezar taşı 1262 tarihli bir kadı mezarıdır. Yaklaşık 125 cm uzunluğunda, 70 cm yüksekliğinde ve 60 cm genişliğinde granit mermerden yapılmıştır. Üzerinde ayet-i kerimeler yazılı ve oldukça süslüdür. Baş ve ayak ucunda:
Allah’ım Muhammed’i ve O’nun alinin (aile fertlerinin) şanını yücelt. Senin rahmetine muhtaç bu aciz ve zayıf kuluna acı. Mutluluğa kavuşmuş, imam ve alim, İzzeddin Ahmed oğlu Kadı Mecdüddin Abdülhak. Onu bağışla ve Rabbinin nimetlerine kavuştur. Şaban ayı, sene altıyüzseksen (1262).”
1314 yılında vefat eden Kadı Mehmed, 1370 de vefat eden Hızır Bey’in kızı Ayşe Hatun, 1393 yılında vefat eden Mevlana Necmeddin Berki; Abdurrahim kızı Şaz Hatun, vefatı 1349; Tabib Ahmed oğlu Sıraceddin Mahmud, vefatı 1349; 1408 yılında vefat eden Haleb Kadısı Ziyaeddin Ahmed; Ankara Kadısı Mehmed’in kızı Nesibe Hatun, vefatı 1430; Ahmed Çelebi’nin kızı Sultan Hatun; 1912 yılında vefat eden Müderriszâde Muhammed Hamid Efendi; 1912 yılında vefat eden Ankara Naibi Abdürrezzakzâde Muhammed Said Efendi; 1895 yılında vefat eden Ahmed Rakım Efendi.
1997 yılında “Altındağ’ın Manevî Coğrafyası”nı yayına hazırlarken bu mezarlık bakımsız bir durumdaydı. Kabristan’ın bu halini basın yoluyla ilgililere duyurmaya çalıştım. Aradan yıllar geçti bu tarihi mezarlığa ilgi gösteren olmadı. 2004 yılında yayınladığım “Unutulan Şehir Ankara” isimli eserimde mezarlığın ilgisizliğini kaleme aldım. Buna rağmen Kadılar Mezarlığı’nın mevcut durumunda bir değişiklik olmadı. Yıllarca ilgililerden ilgi ve alaka bekledi.
IMG_0025
Eylül 2006 yılında bir gazeteye verdiğim demeç üzerine ilgili kurum tarihi Kırklar Kabristanı ile ilgilenmeye başladı. Gazetelerde çıkan bu haberleri “basından” menüsünde okuyabilirsiniz. Çarpıtılmış haberi yapan gazetenin temsilcilerine ilgili kurum tarafından ödül verildi. Bize de haberi yaptırdığımız için teşekkür yerine “sitem” yapıldı.
Tarihi “Kırklar (Kadılar) Mezarlığı”nın tanıtımının ilgi kurumlar tarafından yapılması, Ankara gezi rehberlerine konulması ve kitabelerinin okunması, tanıtım levhalarının konulması, Ankara tarihi açısından önemlidir. Yapılacak hizmetler tarihe ve ecdadımıza da bir vefa örneği olacaktır...

 

Yorumlar  

 
#1 Beyhan Aydın 2010-02-05 09:16 Büyük bir ilgiyle okudum ve bu kadar kıymetli maddi manevi tarihi değeri olan birer sanat harikası eserlerimizi bakımsız ve ilgiden uzak bırakışımıza çok üzüldüm. Umarım ilgililer farkeder de bakıma ve korumaya alır. Burası kendi haline terkedilmekten kurtarılmalı. Bunu kamuoyuna sunan ve yazanlara teşekkür ediyorum. Alıntı
 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Abdulkerim Erdoğan

a_01
a_picasa
a_fottom
a_tv

Abdülkerim Erdoğan Eserleri

asemerk
180x256-images-stories-Untitled-1

Ziyaretçi Durumu

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugün2
mod_vvisit_counterDün370
mod_vvisit_counterBu Hafta1076
mod_vvisit_counterBu Ay8310
mod_vvisit_counterToplam520758

Son YORUMLAR