HACI TUĞRUL BABA, OĞUL BEY'İN ATASIDIR...

Anadolu Selçuklularının son dönemlerinde Çile Dağı'nın güney yamaçlarında zaviye (tekke/dergâh) kurarak, yol güvenliğini sağlayan, insanları irşad eden ve bölgeyi iskana açan Türkmen gazi-dervişlerindendir. 2007 yılında "Tarih İçinde Polatlı" kitabını yayına hazırlarken türbeyi ziyaret ettiğimizde üzücü bir manzara ile karşılaştık. Bu manzarayı Türkiye'de görmek daha da vahim. Allah dostu bir velinin mezarı altın aramak için kazılıyor...(!)

Hacı Tuğrul Baba Zaviyesi ve Türbesi

Polatlı-Hacıtuğrul Köyü’nün kuzeydoğusunda, yaklaşık 3 km mesafede ve dere içinde bulunmakta ve 2006 yılında açılan toprak yolla ulaşılmaktadır. Kare planlı, külahlı bir yapı olan türbenin kenarları 6,65 metre, duvar kalınlıkları 1 metredir. Türbenin kübik gövdesinin iki cephesi sağır, bir cephesinde kapı diğer cephesinde iki pencere verdır. Dikdörtgen pencerelerin üstündeki sivri kemerler geometrik motiflerle süslüdür. Pencere açıklığının tavanına yıldız, baklava, beşgen gibi geometrik motiflerden oluşan süslemeler işlenmiştir. Kübik gövde geniş bir silme ile sınırlandıktan sonra köşelerden pahlanarak yüksek, sekizgen kasnağa geçilmiştir. Kasnağın ana cephelerine dikdörtgen birer pencere açılmıştır. Bu pencerelerin üstü kemer sisteminde, sahte kemer şeklinde işlenmiş, parçalı lentoya sahiptir. Kasnak üzerine ucu sivri olmayan piramidal bir külah oturtulmuştur. Taç kapısı tamamen mermerden olup Bursa kemerli kapı açıklığının üstünde kitabesi yer alır. Eskiden kapının önünde bir revak olduğu iki kenardaki konsol ve üstlerindeki kalıntılardan anlaşılmaktadır. Kareye yakın iç mekanın üst kısmı Türk üçgenleriyle sekizgene dönüşerek kasnak olarak yükselip kubbeyle sona ermektedir. Giriş kapısının altında kemerli bir tünel girişi bulunmaktadır. Türbe birinci sınıf bir taş işçiliği görülmektedir. Eser yakından incelenince hayran kalmamak mümkün değildir. Türbedeki zarif ve ince taş işçiliği erken Osmanlı mimari eserlerindeki süslemelere benzemektedir. İki satırlık sülüs  kitabe:

“Tesaddî bi i’mâretiha şemrâh-ı şecerat’il-fakir Şeyh Paşa bin Ahmed Paşa bin Mahmûd Seydi bin Hacî Tuğrul Bâbâ nûrullah kabreh. Fî evâsıt-ı receb’il-mücerreb lisene selase ve tis’în ve seb’a mietin ve’l-hamdü lillâhi vahdeh (20 Recep 793/9 Ekim 1391).”

Türbe yapısı, aslında günümüze ulaşmayan Hacı Tuğrul Zaviyesi’nin bir parçasıdır. Yapı giriş kapısı üzerindeki kitabe kanatimizce burada bulunan başka bir yapıya ait olup, onarım esnasında sonradan buraya konulmuş olabilir. Çok önemli bir sanat eseri olan türbe definecilerin hücumuna uğramış, türbenin içi defineciler tarafından kazılarak boşaltılmış, toprakları atmak için mermer pencereler tahrip edilmiştir. Yapılan tahribatlara rağmen Hacı Tuğrul Türbesi ecdadını bilmeyen soysuzlara karşı inatla direnmektedir.

Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürü Sayın Yusuf Beyazıt Bey, Ankara ve civarında bulunan vakıf eserlerin onarımı için gösterdiği gayret takdire şayandır. İnşaallah kısa sürede bu türbeninde onarımını yaptırarak, gelecek nesillere ulaştırır.

Ecdadımızın mübarek kabirlerine yapılan bu edepsizliği, bizimde vefasızlığımızı türbe yakınında "sadakat örneği" olan iki mübarek hayvanla paylaştık...