CİĞİR

920 metre rakımlı, Kurtboğazı Barajı’nın güneyinde ve yakınında, ilçenin kuzeyinde ve ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır. Akıncı Ovası’nın kuzey bitiminde ve vadi tabanında olan yerleşme, Ankara Büyükşehir Belediyesi mücavir alanı içinde olup, orman köyü statüsündedir. Akçaören, Günbaşı, İçören, Dutözü ve Kurtboğazı Barajı ile komşudur. “Ciğir”, “Çiğir” kelimesi genellikle “çehirlik” anlamında kullanılmıştır. Cehirlik ise, akarsu kıyısında, düz ve geniş çayırlık alan. Ayrıca Ciğir, “Yeşil ovanın başlangıcı’’ anlamına geldiği de tahmin edilmektedir. Anadolu’da bu isimde sayısız mevki ve yerleşme ismi bulunmaktadır.

Köy yerleşmesi ilk olarak “Keremitli” mevkiinde kurulmuş, daha sonra Saksıpınarı bölgesine doğru taşınarak, günümüzde ki mevkide son yerleşmesini tamamlamıştır. Eski adı “Çeğir” olan köy, 1463 yılında “Şurva” (Şorba) kazasına bağlıdır. 1523 yılında Çubukabad Kazası’na bağlı olan Ciğir Köyü, “Sinan Oğlu Haydar”ın timarıdır. Bu tarihte köydeki hane sayısı 23 olup, tahmini nüfusu 119 kişidir ve toplam vergisi 2274 akçedir. Köyde ayrıca “Hassa” yani özel bir çiftlik bulunmaktadır. Daha önceki yıllardaki kayıtlarda (Köhne Defter) ise de iki hassa çiftlik vardır. “Çayır-ı hassa” (özel çayır ) ve bir değirmen bulunmaktadır. 1530 yılında Çubuk kazasına bağlı olan Ciğir Köyü, 23 hane ve yaklaşık 119 nüfusludur.

1571 yılında köyde 44 hane bulunmaktadır. 16 hane toprak sahibi, 22 hanede toprak sahibi olmayıp çeşitli işlerde çalışmaktadır. Ayrıca köyde evlenmemiş 3 genç delikanlı bulunmaktadır. Toplam nüfus ise tahminen 223 kişidir. Elli yıl öncesine göre yaklaşık 50-60 kişilik nüfus artmıştır. Bu tarihlerde bölgede tarım ve hayvancılık yapılır. Özellikle buğday, arpa, burçak, nohut, bostan ve sebze yetiştirilir. Koyun ve keçinin yanında “kovan vergisi” ödendiğine göre arıcılıkta yapıldığını öğreniyoruz. Yerleşmede bir “Hassa çayırı” ve bir de “asiyab” yani değirmen bulunmaktadır. 1572 yılında köyden tahsil edilen toplam vergi 3632 akçedir.

1840 yılına gelindiğinde köyün Şorba kazasına bağlandığını ve vergi veren hane sayısının 13 haneye düştüğü görülür. Bu tarihlerde köyde oturanların bir kişi hariç tamamı “erbab-ı ziraat” yani çiftçidir. Hane sahibi kişilerin isimleri şunlardır: Laz oğlu Ali, Köse Ali oğlu Hüseyin, Tonbul oğlu Abdullah, Bal oğlu Emir Hüseyin, Oruç oğlu Salih, Bal oğlu Seyyid Ahmed, Kara Mehmed oğlu Ali, Ali Oğlu Ömer, Mehmed oğlu Hüseyin Cin?, Yusuf oğlu Yusuf, Tekureci? Oğlu Ali, Terbakır oğlu Ebubekir (Bu kişinin bir adet seylab değirmeni vardır). Kafanakcı? Oğlu Salih (Evinden başka hiç bir şeyi yok).

Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında Yabanabad kazasının Merkez (Kızılcahamam) nahiyesine bağlanır. Bu tarihlerde Yabanabad kazasının iki nahiyesi bulunmaktadır. Bunlar Merkez (Kızılcahamam, 125 köyü vardır) ve Şorba (Alidede Şeyhler/Çamlıdere, 54 köyü vardır) nahiyeleridir. 1930 yılında yapılan düzenleme ile Ciğir Köyü, Kızılcahamam ilçesinin Pazar nahiyesine, 14 Şubat 2007 tarihinde de İçişleri Bakanlığı’nın kararıyla Kazan ilçesine bağlanır. 1960 yılında 418, 1965 yılında 443, 1973 yılında 446, 1985 yılında 351, 1990 yılında 399, 1997 yılında 359 ve 2000 yılında ise 237 nüfusludur. Şu anda köyde 67 hane bulunmaktadır. 2007 adrese dayalı nüfus sayımına göre nüfusu 106 kişidir. Köyde genel olarak tarımla uğraşanlar çoğunluktadır. Az sayıda kimse ise hayvancılıkla uğraşmaktadır. Sanayileşme ile birlikte şehirlere göç problemi Ciğir Köyünde de görülmektedir. Buğday, arpa, pancar, kavun, kuru fasulye, kabak başlıca tarım ürünleri arasındadır. Kurtboğazı barajının hemen kıyısında bulunan köy, kanallardan gelen su sayesinde sebze ve meyve yetiştiriciliği yönünden de avantaja sahiptir.

Yerleşmede kullanılan yer ve mevki isimleri: Ağcaören Deresi, Ağılların Dere, Ahur Önleri, Ali'nin Göl, Arığın Tarlalar, Arpalıklar, Aydos, Barajın Önleri, Batak, Bostan Özleri, Cemalettinin Göl, Çaylık, Çeltikleler, Çukurtarlalar, Dedenin Doruk, Dedenin Yanları, Değirmen Arkası, Dere Tarlalar, Dinamit Deposu, Doruk Tarla, Durguçça, Düzmeşe, Eğri Paralar, Erikli Yazılar, Etliğin Dere, Göl Yeri, Gövük, Harmancı Önü, Hıdır Dagı, Hıra Deresi, İki Dikme, İnce Çayırlar, Kamışlılar, Kanlıca Dereleri, Karabacak Dereleri, Karacalar, Karaiven Bağları, Katırcı Yolu, Kazı Kavaklar, Kedi Bayırı, Kırcının Ceşme, Kiremitliler, Koca Yarlar, Kocagöl, Kolan Tarlalar, Kovanın Set, Kuyunun Yanları, Meralar, Oğul Beyler, Okulun Yanları, Örecik Bağları, Öte Karşılar, Saksılar, Saksının Dere, Seki Harmanlar, Şafak Bağları, Şani Ağanın Bend, Şantiye, Taşlı, Çukurlar, Taşlılar, Tikleler, Torunun Ahlat, Uzun Sayılar, Üçler, Üçlerin Arkası, Üçlerin Tepe, Yukarı Ovalar ve Zongul Değirmeni. Köyde belli başlı büyük sülaleler şunlardır: Topalismailler (Kavazlar), Gaziler, Bekirbeyler (Lazlar), Ağgiller, Seferler, Necipler, Karamustafalar, Sütlüler, Çitoğulları, Oruçlar, Hötteleler, Canipler, Subaşılar ve Eğriler. 1523 yılından kalma bir su değirmeni harabesi ve tarihi camisi ile antik çağlara ait malzeme bulunmaktadır. Eski cami kare planlı, tuğla örgü minareli ve tek şerefeli, ahşap tavanlı ve mahfeli, alçı mihraplı ve bakımlıdır. Ayrıca kubbeli, minareli ve çok amaçlı kullanılabilecek ekleri olan betonarme yeni büyük bir camisi vardır. Geleneksel mimaride yapılmış, korunması gereken evler bulunmaktadır. İlköğretim taşımalı olarak Kazan’da yapılmaktadır. Ulaşım yolu asfalt olup, içme suyu ve kanalizasyon şebekesi mevcuttur.

Kaynak: Abdülkerim Erdoğan, Geçmişten Günümüze Kazan, Kazan Belediyesi Yayınları, Ankara, 2009.