GÜVENÇ

Kazan ilçesinin güneydoğusunda ve ilçe merkezine 11 km, Ankara-İstanbul karayoluna 6 km uzaklıktadır. Ankara-İstanbul karayoluna 1 km mesafede “Dönge” mahallesi bulunmaktadır. Orhaniye, İmrendi, Aydın, Kumpınar, Kazan (Kayı Mahallesi)şehir merkezi, Alpagut, Kılıçlar ile Keçiören ilçesine bağlı Sarıbeyler köyü ile komşu olup, orman köyü statüsündedir.

Karyağdı Dağı’nın batısında bulunan yüksek düzlüklerin içine gömülmüş olan Güvenç Çayı vadisinin yamaç bitiminde ve vadi tabanına yakın yerdedir. Bu özelliği ile de yerleşme jeolojik ve jeomorfolojik bakımdan çeşitlilik gösterir. Rakımı 1000 metredir. Kahverengi, kahverengi orman, kolüvyal ve alüvyal toprak yapısına sahip yerleşmenin arazisi III.ncü, IV. ncü ve VII.nci sınıftır. Bu arazide kuru tarım alanları, bağ ve bahçeler, mera ve fundalıklar bulunur. Taşkınlar dolayısıyla sulama amaçlı olarak Güvenç Çayı üzerine DSİ tarafından bir gölet yapılmış ve 1985 yılında hizmete açılmıştır. Fundalıklarda ve meralarda bitki örtüsü türü zengindir. Tepe düzlüklerinde ve yamaçlarında, dere yamaç ve vadilerinde meşe, badem, fındık, ceviz, çam, ahlat, dut, kavak, selvi, söğüt, yabaneriği, alıç, kuşburnu ve çalı türü ağaçlar sıkça görülür. Alçak plato konumunda olan Güvenç Çayı vadisi yaklaşık 5 km uzunlukta ve tabanlı vadi olduğu içinde yer altı suyu yönünden zengindir. Güvenç Çayı vadisinin taban kısımlarında meyve bahçeleri, yamaçlarında ise bağlar bulunmaktadır. Kar ve yağmur sularının Güvenç Göleti’nde tutulması ile bölgede sulama imkanları geniş olup, sulu tarıma elverişli araziler geniş alan kaplar.

Antik çağlardan itibaren insanoğlunun iskan sahası olan bölgeden antik ulaşım yollarının bir kolu geçmiş, bu yol Abdüsselam Dağı’nın doğusundan, Mürted Ovası’nda Kayı, Bucuk, Dutluca, Bitik, Güvenç ve Sancar höyükleri üzerinden kuzeydoğuya doğru gittiği tahmin edilir. Güvenç köyünün 1 km kuzeybatısında ve düz bir sahada bulunan “Belkaya” höyük, kuzey-güney istikametinde yaklaşık 125 metre, doğu-batı istikametinde 105 metre, yüksekliği ise 7.5 metredir. Yapılan yüzey araştırmalarında Eski, Orta, Geç Tunç Devri'ne ait çanak-çömlek parçaları görülür. Özellikle Eski Tunç Çağı'na ait seramik parçaları daha fazladır. Höyüğün yamaçlarında kaçak kazı izleri bulunmakta olup, günümüzde höyüğün çevresinde tarım yapılmaktadır. Köyün doğusunda bulunan “Kurudere” yamaçlarında, “tahıl küpü” olarak kullanılan küpler çıkmaktadır. Ayrıca düzgün istif edilmiş andezit taşlara rastlanmaktadır. Köyde antik çağlara ait devşirme malzemeye çoktur. Çamlıktepe yamaçlarında arkeolojik araştırmalar neticesinde yeni bilgilere ve bulgulara rastlanabilir. Kanaatimizce sel baskınlarından tahıl ürünlerini ve kendilerini korumak için bu bölge antik çağlarda yerleşme yeri olarak kullanılmıs olabilir. Arazi erozyonal yığılma ve sekilerden dolayı yüzey araştırmasına uygun değildir.

1463 yılında Güvenç Köyü’nün adı geçmekte olup, bağlı bulunduğu idari birim zikredilmemiştir. 1530 yılında “Hâssa-yi Mîr-livâ” (Ankara Alaybeyi) ve “Tımârhâ-yi Zu’amâ ve Merdân” köylerinden olan Güvenc Köyü, 17 hane, 6 mücerred (bekar erkek), 1 yaşlı, yaklaşık 92 nüfuslu ve yıllık hasılatı 2.552 akçedir. Yıllık hasılatın yarısı Ankara Alaybeyi’ne, yarısı da tımar sahiplerine aittir.

1530 yılında Ankara Bacı (günümüzde Polatlı ilçesinin Ankara Çayı vadisi bölgesi) kazasında “Ömer Fakıh evladı vakfı” olan “Güvenç Şeyh mezreası” bulunmaktadır. 1571 yılında Güvenç Köyü’nde yıllık geliri olan 500 akçe, Abdülkerim oğlu Muhammed tarafından, yıllık geliri 500 akçe olan bir “evladlık vakıf” vakfedilmiştir.

1845 yılında Güvenç köyünde 9 hane bulunmaktadır. Bu yıllarda köyde tarım, bağ ve bahçe işleri yapılmakta ve tütün yetiştirlmektedir. Ayrıca büyük ve küçükbaş hayvan beslenmektedir. Köyün en varlıklı ailesi Muhib oğlu Salih Efendi’dir. 1845 yılında köyde vergi veren hane reisleri ve meslekleri şöyledir: Halil oğlu Osman (çiftçi), Muhib oğlu Salih(çiftçi), Muhib oğlu Mustafa b. Ahmed (çiftçi), Hüsnü oğlu Mustafa b. Osman (çiftçi), Hatib oğlu Topal Mehmed (çiftçi), Kozkıran oğlu Mustafa (çiftçi), Eham oğlu Mehmed (ırgad), Mehmed oğlu Yusuf (çoban) ve Topal Hasan oğlu İpek (hizmetkar).

1845 yılında Dönge Çiftliği’nde 7 hane bulunmaktadır. Çiftlikte tarım yapılmakta, büyük ve küçükbaş hayvan beslenmektedir. Çiftliğin en varlıklı kişisi Muslu oğlu Topal Mehmed’dir. 1845 yılında köyde vergi veren hane reisleri ve meslekleri şöyledir: Muslu oğlu Topal Mehmed (çiftçi), Pirinci oğlu Ahmed (çiftçi), Durmuş oğlu Ahmed (çiftçi), Mızmız oğlu Ahmed (ırgad) ve İsmail (çiftçi) ve Çil Çoban (çoban).

Mustafa Kemal Paşa’nın, 27 Aralık 1920 günü Anadolu’da Milli Mücadele Hareketi başlatmak üzere Ankara’ya gelişinde düzenlenen karşılama törenindeki “Seymen Alayı”nın reisi, Güvenç Köyü’nden Mollamahmutoğulları’ndan İbrahim Çavuş’tur.

Cumhuriyet döneminde Güvenç Köyü, Ankara-Merkez kazası Zir nahiyesine bağlanır. Daha sonraki yıllarda sırasıyla Karalar, Bitik, Halkavun ve Kazan nahiyelerine bağlanır. Kazan nahiyesi 1957 yılında Yenimahalle ilçesine bağlanmış, 1987 yılında da Kazan nahiyesinin ilçe olması ile birlikte köy, Kazan ilçesine bağlanır. Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi’nin kararı ile de Büyükşehir mücavir alanı içerisine alınır ve mahalle statüsüne geçer. Orman köyü olup, 1935 nüfus sayımında 489 olan nüfusu, 1950 yılında en yüksek seviyesi olan 640 kişiye ulaşır. 2007 yılı adrese dayalı nüfus sayımına göre nüfusu 196 kişidir.

1947 yılının Temmuz ayında bölgede bir sel felaketi yaşanır ve Güvenç Köyü’nden 22 kişi vadide tarlalarda çalışırken sel sularına kapılarak, boğulur. Bu felakette de Aydın Köyü sel suları altında kalır ve daha sonra bugünki yerine taşınır. Karyağdı Dağı yamaçlarındaki derelerden gelen Geleneksel mimari taşduvar üstüne kerpiç ve damlı, avlulu, tek ve iki katlı yapılardır. Geçim kaynağı kuru ve sulu tarımdır. Yetiştirilen ürünlerin başında buğday, arpa, şeker pancarı, kabak, kavun ve karpuz gelir.

Güvenç Göleti’nden yapılan sulama sayesinde, Güveç Çayı vadisinde yoğun olarak ticari anlamda sebzecilik yapılmaktadır. Kazan ilçesinde en fazla sebze (domataes, fasülye, biber, soğan, lahana, biber, patlıcan, kabak, bamya, patates, salatalık, pırasa, turp vd.) üretimi burada gerçekleştirilmektedir. Güvenç Çayı buyunca ve Güvenç Göleti kıyısında hafta sonu piknikleri için uygun alanlar bulunmaktadır. Ayrıca Güvenç Göleti’nde tatlı su balığı avlanır.

Günümüzde köyde bulunan sülale isimleri şunlardır: Kocabaşlar (Kocabaş), Veliğiller (Perçin), Mustafaçavuşlar (Öner), Köseler (Vural, Büyükorhan), Muhipler (Alkan), Deliosmanlar (Özdemir), Kadılar (Güneş), Serdarlar (Alkan), Haliloğulları (Karaoğlu, Çetinkaya, Hantaş), Mollaoğulları (Şahin) Kıyakoğulları (Şahin), Camgözler (Incekara, Durmaz, Akkaya), Palabıyıklar (Güler), Seyidçavuşlar (Demirkaya), Kakilliler (Kalkan), Yörükler (Karaoğlu), Osmanlı (Durmaz) ve Ayşeananınbebeler (Demirtaş).

İlköğretim taşımalı olarak Kazan şehir merkezinde sürdürülmektedir. Ayrıca yerleşmede özel yatılı kız öğrenci yurdu bulunmaktadır. İçme suyu ve kanalizasyon şebekesi mevcut olup, fosseptik çukurları yeterli olmadığından kullanışlı değildir. Ana ulaşım yolu stablize asfalt, Güvenç Göleti arası ise stablizedir. Eski köy cami sonradan tadilat görmüş, çevre düzenlemesi ve minare yapılmıştır. Çok amaçlı köy konağı bulunmaktadır. Son yıllarda eğitime önem verilmiş ve emekli hakim Ahmet Büyükorhan, Güvenç köyü doğumludur. Köy sakinlerinin gelir düzeyi normalin üstündedir.

Köy girişinde bulunan Aşağıpınar Çeşmesinde antik devşirme nalzeme bulunmaktadır. Yukarıpınar Çeşmesi yol çalışmaları dolayısıyla çukurda kalmış olup, yapımında antik devşirme malzeme kullanılmıştır. Hamam Deresi mevliinde “ılıca” suyu bulunmaktadır. Rivayetlere göre geçmiş zamanlarda burada tedavi amaçlı hamam bulunuyormuştu. Günümüzde romatizmal rahatsızlığı olanlar tarafından ılıca suyu kullanılmaktadır. Yerleşmenin çevresinde önemli doğal güzelliğe sahip olan mekanlardan bazıları şunlardır: Gökdereler, Kızıltepe, Çoraklık, Tavşantepe, Eskibağlar, Taşkesi dereleri, Sarıkaya, Hamam deresi, Sulukaya, mesire alanı olan Dolanbaç mevkii, Evkayası (doğal erime sonucu meydana gelen geniş balkonlar. Yağışlı havalarda keçiler buraya sığınır), Fındıklık (yabani fındık koruluğu), Çiğirlik deresi (Dik yamaçların bulunduğu kayalardan sular akar ve şelaleler oluşurken, 3-4 sene önce ki depremde bu sular yatak değiştirir ve kurur. Yerleşmenin içme suyuda buradan gelirmişti). Güvenç Köyünün doğusunda “Çamlık” mevkiinde geçmiş zaman artığı çam korusu bulunmaktadır. Bu tepe üzerinde “Çam Dedesi” ziyâreti vardır. Son zamanların bir ahlak zafiyeti olan “Müslüman mezarında define arama” hastalığı bu ziyaret yerinde de kendini göstermiş ve mezar tahrip edilmiştir. Yönüzözü (Yunusözü) mezreası, Kılıçlar, Güvenç ve Sarıbeyler tarafından ortak otlakiye olarak kullanılmaktadır. Köyün örf ve adetleri diğer köylerle aynıdır.

Kaynak: Abdülkerim Erdoğan, Geçmişten Günümüze Kazan, Kazan Belediyesi Yayınları, Ankara.