Eski adı “Mehdi Şeyh”, “Mehdi” olan köy, Ankara-İstanbul karayolu yakınında, Güvenç Çayı’nın birikinti konisi üzerinde ve Ova Çayı kıyısında bulunan yerleşme, ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır. I.nci sınıf arazisi alüvyal topraklarla kaplıdır. İlçe merkezi, Güvenç, Aydın ve Yazıbeyli köyleri ile komşudur. 1961 tarihinde köyün adı “Kumpınar” olarak değiştirilir. “Mehdi”, kurtulmuş, doğru yolu bulmuş, hidayete ermiş kişi anlamına gelmektedir. Bilindiği üzere Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında “şeyh”, “dede”, “baba”, “derviş”, “gazi”, “seydî”, “seyyid” ve “seydâ” ünvanlı “alp-eren”lerin önemli hizmetleri olmuştur. Bu önder şahsiyetler kurdukları “zaviye”, “tekke” ve “dergah”larda, Oğuz Türkmenlerinin eğitim, ticaret, sanat, zenaat, tarım, hayvancılık, bağcılık, spor ve savaş teknikleri konusunda yetiştirmişler, zaviyelerinde iki öyün yemek çıkartarak gelene-gidene ücretsiz olarak ikram etmişlerdir. Zaviyelerini genellikle sınır boylarına yaparak vatan savunmasını ve istihbaratı, yol kenarları ile dağların zirvelerine ve güvenli olmayan geçitlere yaparak yol güvenliğini, terkedilmiş ve işlenmeyen arazilerin bulunduğu bölgeler ile ıssız ve viran yerlere yaparak buraların şenlenmesini ve tarıma açılmasını temin etmişlerdir. Kısacası bulundukları bölgenin “ulu kişisi” ve “manevi lideri” olmuşlardır. Tarihte kurulan bütün Türk devletleri bu “önder şahsiyetler”in kurdukları zaviyelere gelir getirici mülkler tahsis etmişlerdir. Mehdi Şeyh’de Osmanlı’nın ilk yıllarında Murtazaabad Ovası’nda Oguz Türkmenlerinin iskânına önder olmuş ulu ve bilge şahsiyetlerdendir.

1530 yılında Murtazaabad kazası vakıfları arasında “Mehdî Şeyh Zâviyesi Vakfı” bulunmaktadır. Zaviyenin iki çiftlik vakıf arazisi bulunmakat 2 kişi çalışmaktadır. Bu çiftliklerin yıllık geliri 450 akçedir. 1571 senesi “Ankara Vakıf Defteri”nde de Bitik Köyü’nde iki çiftlik yer, İbrahim Efendi tarafından Mehdi Şeyh Zaviyesi’ne vakfedilir ve çiftliğin yıllık geliri 450 akçedir. Erzurum’da da “Şeyh Mehdi Zaviyesi” bulunmaktadır. 1845 yılında Murtazaabad kazasına bağlı “Tekke-i Meytî (Mehdî)” Tekkesi’nin “tekkenişin”i (postnişin) Ahmed Dede Efendi olup, çiftçilik yapmaktadır. Hacı İsmail oğlu Akman İbrahim ve Hacı İsmail oğlu Hacı isminde de iki ırgadı vardır. Şeyh Mehdi hazretlerinin mezarı köy mezarlığında bulunmaktadır.

Şeyh Mehdi kabri hastalar, çocuğu olmayanlar, elinde-yüzünde yara olanlar ve çocuğu zayıf olanlar tarafından ziyaret edilir ve kurban kesilir. Şeyh Mehdi’ye saygıdan dolayı köydeki düğünlerde davul çalınmaz, şayet davul çalınacaksa önceden adak kurbanı kesilir. Adak kurbanı kesilmeden davul çalınırsa çalanların başına bir musibet geleceği yönünde yaygın bir inanış vardır. Yerleşmede ki “Dede Taşı” ve “Dede Kavakları”da bölge halkı için kutsallık taşır. Dede Taşı, halis beyaz mermerden, hassas işçiliği olan, basamaklı banyo küvetine benzeyen ve Bizans dönemine ait olduğu tahmin edilen yekpare bir taştır. Halkavun (Yazıbeyli) köyü nahiye merkezi olunca, bu taş Halkavun’a götürülür. Köy sakinleri buna rıza göstermez ve üzülür. Köylüler ertesi günün sabahı taşı eski yerinde görürler. Bu antik taşın tahliye deliği sonradan genişletilmiş. Yürüyemeyen ve zayıf bünyeli çocuklar, velisi tarafından adak kurbanı kesildikten sonra, taşın altında açılan kısımdan geçirilir ve Allah’tan şifa dilenir. Dede Kavakları mevkiinde bulunan ağaçlardan ise odun kesilmez ve yakılmaz.

Cumhuriyet döneminde Ankara-Merkez kazası Zir nahiyesine bağlanan köy, daha sonra Karalar, Bitik ve Kazan nahiyelerine bağlanır. Yenimahalle ilçesine bağlı bir köy iken, Kazan’ın ilçe olmasına ile birlikte Kazan’a bağlanmıştır. Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile mücavir alan içerisine alınmıştır. Atatürk’ü Kızılcahamam'a giderken görenler arasında, o günlerde 20 yaşlarında olan ve bu gün 90 yaşında bulunan Kumpınar köyünden Mustafa Dinçer’de bulunmaktadır. 1935 nüfus sayımında 105 kişi olan nüfusu, 1950 yılında 190 kişiye ulaşır. 1960 yılından itibaren göç vermeye başlar. Daha sonraki yıllarda köye geri dönüş başlar. 2007 yılı adrese dayalı nüfus sayımına göre nüfusu 113 kişidir. 1935 nüfus sayımında 55 olan nüfusu, 1940 yılında en yüksek seviyesi olan 193 kişiye ulaşmıştır. 2007 yılı adrese dayalı nüfus sayımına göre nüfusu 74 kişidir. Köyün yakınında halen işletilmekte olan kum ocakları olup, Ova Çayı dere yatağınde gölcükler meydana gelmiş, bu gölcüklerde de çevreyi rahatsız eden koku yayılmaktadır. Ova Çayı’ndan motorpomplarla alınan sularla bölgede sulu ve kuru tarım yapılmaktadır. Arpa, buğday, kavun, fasulye, şeker pancarı ve sebze yetiştirilmektedir. Az da olsa kısmi hayvancılık yapan ailelerde vardır. Yerleşmede bulunan sülale isimleri: Mahmuthocalar (Sıtkı, Polat), Ahmetdedeler (Dinçer, Akdere) ve Mustafadedeler (Burhan). Yerleşmede Kazan Belediyesi Eğitim Uygulama Okulu ve İş Eğitim Merkezi bulunmaktadır. Bu okulda “öğretilebilir zihin engelliler” eğitim görmektedir. İlköğretim taşımalı olarak Kazan şehir merkezinde sürdürülmektedir. Geleneksel mimari taş temel, kerpiç duvar ve çatılı yapılardır.

Kaynak: Abdülkerim Erdoğan, Geçmişten Günümüze Kazan, Kazan Belediyesi Yayınları, Ankara, 2009.