SOĞUCAK

Eski adı “Sovucak” olan yerleşme, ilçenin kuzeybatısında, Ayaş Dağlarının yüksek plato yamaç düzlüğünde ve ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır. Eğimli etek düzlüğü yamacında bulunan yerleşmedeki kahverengi toprak yapısı I.nci ve VI.ncü sınıf olup, engebeli arazinde mera, fundalık ve kuru tarım alanları hakimdir. Orman köyü olan bölgede orman bakiyesi tüylü meşe ve karaçamlardan oluşan fundalıklar ile yer yer ardıç, ahlat ve alıç ağaçları görülür. Meralarda ise yavşan otu, kekik, geven ve devedikeni görülür. Sarıayak, Yassıören, İymir, Sarılar ve Tekke köyleri ile komşudur.

Soğucak köyü arazisinde jeolojik çeşitlilik görülür ve bölgede taşlaşmış hayvan fosillerine rastlanır. Yol yapımında kullanılan stabilize dolgu malzemesi içeren yaklaşık 400.000 m2’lik alanı kaplayan bir taş ocağı halen işletilmektedir.

Antik çağlara ait Gavurini ve İtapınarı, Hacıpınarı, Gökçe çeşmesi, Ilıca suyu çevredeki önemli mevkilerdir. Yerleşme içinde ve köy camii önünde Karalar Köyü Asartepe’den getirilmiş mermer sütunlar bulunmaktadır.

Anadolu Selçuklularında itibaren Oğuz Türkmen boylarının iskan sahası olan yerleşme 1463 yılında “Sovucak” köyü Murtad Ova idari birimine bağlıdır.

1530 yılında ise Sovucak Köyü vakıf tımar mülkü olup, yarısı Hasan Çelebi veled-i Ali Bey’e diğer yarısı ise Hüsrev ve Hüseyin veledanı Mustafa Beğ’e aittir. Köy 46 hane, 18 mücerred (bekar erkek), 1 imam, yaklaşık 249 nüfuslu ve yıllık vergi hasılatı 4.462 akçedir.

1845 yılında Murtazaabad kazasına bağlı olan Soğucak Köyünde 29 vergi hanesi bulunmaktadır. Köyün varlıklı kişisi Sivaz oğlu Ömer’dir. Gökal oğlu Ahmed ise köy camii imamıdır. Bu tarihlerde köyde tarım, bağcılık ve hayvancılık yapılmaktadır. 1845 yılında Sovucak köyünde ikamet eden vergi hane reislerinin isimleri ve meslekleri: Abdülkerim oğlu Süleyman (fukara), Arab oğlu Osman (çiftçi), Avcı oğlu Mustafa (çiftçi), Bostan oğlu Hasan (çiftçi) ve Mehmed (çiftçi). Çoban oğlu Satılmış (ırgâd), Dede oğlu Süleyman (ırgâd), Deli Ahmed oğlu Osman (ırgâd), Deli Halîl (çiftçi), Dost Ali oğlu Bekir Koca (amele), Gök Ali oğlu Abdullah (çoban) ve Ahmed (ırgâd). Gökal oğlu imâm Ahmed (imâm), Göncü oğlu Ahmed (ırgâd), Hacı Ahmed oğlu Mustafa (ırgâd), İsmail Çoban, Karadede oğlu Ali (çoban), Katırcı oğlu Hasan (çiftçi), Musa (çiftçi) ve Sipâhî (çiftçi). Kekikli Muhtar Hüseyin (çiftçi) ve Kekikli Mustafa oğlu Ali (çiftçi). Kethüda Kör Ahmed oğlu Ahmed (hizmetkâr), Kırdırmaz oğlu Hasan (ırgâd), Köse Osman oğlu Ali (çiftçi), Sivaz oğlu Mustafa (ırgâd) ve Ömer (çiftçi). Tekeli Emir oğlu Mustafa (vasıfsız) ve Uzun oğlu Ahmed (çiftçi).

Hacı Ahmed Efendi’nin 1320/1903 tarihinde yaptırdığı kitabeli bir çeşme ile kitabesiz tarihi çeşmeler bulunmaktadır. Soğucak köyü, Cumhuriyet döneminde Ankara-Merkez kazasının Zir nahiyesine bağlanır. Daha sonraki yıllarda Karalar, Bitik ve Kazan nahiyelerine bağlanır. Yenimahalle ilçesine bağlı olan köy, Kazan’ın ilçe olması ile birlikte Kazan’a bağlanır ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi’nin kararıyla da mücavir alan içerisine alınır ve orman köyü statüsü muhafaza edilir. 1935 nüfus sayımında 317 olan nüfusu, 1965 yılında en yüksek seviyesi olan 456 kişiye ulaşmıştır. 2007 yılı adrese dayalı nüfus sayımına göre nüfusu 188 kişidir. Köyde kutsal sayılan “Dede çamı” vardır. Ayrıca “Ilıca” suyu kaynağı olup, cilt hastalıkları tedavisinde kullanılır. Geçmiş yıllarda köy, çevre köy yollarının konaklama merkezinde bulunduğu için yolcular için yapılmış köy odaları bulunmaktadır. Geçim kaynağı tarımdır. Sulu arazi bulunmadığı için kuru tarım yapılmaktadır. Buğday, arpa, kavun ve nohut gibi ürünler ekiliyor. Sülale isimleri: Veligiller (Orhan), Mustafaefendiler (Öztürk), Kivşigiller (Canlan), Süzekgiller (Hastürk), Karnı Karalar (Gökçe), Katipoğulları (Çoban). İlköğretim taşımalı olarak Kazan’da yapılmaktadır. Çok amaçlı köy konağı vardır. Yemek kültürü ile örf ve adetler diğer komşu köylerle aynıdır.

Abdülkerim Erdoğan, Geçmişten Günümüze Kazan, Kazan Belediyesi Yayınları.