GÜVEM

Belen  (Güven) Deresi yatağında, Kızılcahamam-Çerkeş karayolu üzerinde, ilçe merkezine 16 km. uzaklıkta ve 1090 metre rakımdadır. Işık Dağı yamaçlarından beslenen Belen Çayı, Güvem yakınlarında Kırdere ile birleşir ve Güvem yerleşmesinde Çiftlik (Seyderesi) ile birleşir ve Semeler yakınında Eğrili Dere suyunu da alarak Eğrekkaya Baraj Gölü’ne ulaşır.
Güvem bölgesi gerek jeolojik, gerek jeotermal, gerekse arkeolojik miras yönünden zengindir. Bölgede zengin bitki ve hayvan fosil yatakları, Sey Hamamı gibi jeotermal su yatakları ve antik çağlara ait arkeolojik alanlar bulunmaktadır. Ayrıca bitki örtüsü yönünden de zengin türler görülür.
Eski adı “Gögüm”, “Gügüm” olan Güvem Köyü, 1840 yılında Şorba kazasına bağlı ve 9 haneli bir yerleşmedir. Bugün kü Güvem Köyü’nün güneybatısında, yaklaşık 4-5 km uzaklıkta, Güvem-Ayvacık köy yolu üzerinde ve Çatdaşı (Kötüdere) deresi vadisinde bulunan eski Gügüm Köyü, 1905 yılında çıkan büyük bir yangında tamamen yanar.
Yerleşmede bulunan yapılar ahşap olduğu için kısa sürede kül olur. Güvem Köyü “Gögüm” isminden önce başka isimle de anılıyor olabilir. Bizim yerini tespit edemediğimiz “Gönan” ve “Güristan” köyleri ile “Güvenç” (Kazan ilçesinde de var) veya “Gökcek” mezraları bulunmaktadır. Eski Güvem Köyü’nü de Hıdırlar Köyü’nden gelen ailelerin kurduğu sözlü rivayetler arasındadır.
1905 yılı Gögüm (Güvem) Köyü yangını sonucu Osmanlı Arşivleri’nde tespit ettiğimiz resmi yazışmalar şöyledir:
“Yabanabad dahilindeki Gögüm karyesinin Karakışla mevkiine yeniden inşasının münasip olacağı hususunun Ankara Valiliği’nce bildirildiği.”
“Ankara vilayetinde Yabanabad kazasına tabi Gürcü ve Gögüm karyelerinin Karakışla nam mahalle nakledilmeleri.”
“Yabanabad kazasına tabi olup yanan Gürcü ve Gögüm karyelerinin Karakışla adlı mevkide müştereken yeniden inşa edilmesi için gerekli muamelenin icrası.”
“Yabanabad’a bağlı Gögüm karyesinde çıkan yangında yanan hanelerin cami ve mektebin inşasına başlanması için iane işlerinin mal sandıklarından karşılanması.”
“Ankara’nın Yabanabad kazasına tabi Gögüm Köyü’nde çıkan yangında harap olan haneler ile camii ve mektebin inşaasına başlanıldığı.”
1907 yılında Gögüm köyü, Gürcü Köyü ahalisinin kullandığı Karakışla mevkiine (Kadıçayırı adıyla  da anılan bu mevki aslında Beşkonak Köyü’ne aittir) gelerek, burada yeniden evler yaparak kısa sürede yerleşirler.
Yeni kurulan Gögüm Köyü’ne çevre köylerin asayişini temin amacıyla Jandarma Karakolu konuşlandırılır. Günümüzde caminin bulunduğu yere karakol binası, ilk mektep ve cami yapılır.

Cumhuriyetin ilanından sonra 1928 yılında yayınlanan Ankara Vilayeti Yabanabad kazası köyleri arasında merkez nahiyeye bağlı “Gögüm” ve “Gürci” köyleri bulunmaktadır.
Bu tarihlerde Yabanabad kazasının Kızılcahamam (Merkez) ve Şorba (Ali Dede Şeyhler) nahiyeleri bulunmaktadır. Daha sonra mülki teşkilatlanmada yeni yapılanmalar olur ve 153 köyü bulunan Kızılcahamam ilçesine dört yeni bucak merkezi kurulur. Güvem (Gögüm), Çeltikci, Pazar ve Şeyhler (Şorba/Çamlıdere).
1930 yılında Gögüm, “Güvem” adını alır ve bucak merkezi olur. Güvem bucağına 18 köy bağlanır. İlk Bucak müdürü Patgillere ait bir evde göreve başlar. Bucak müdürlüğünde görev yapan diğer memurlarda aynı şekilde kasabada boş buldukları meskenlerde ikamet ederler. Bucak Müdürlüğü için yeni bir bina yapılmaz. Daha sonra eski karakol binası, ilk mektep ve cami yıkılarak, yeni ilkokul, jandarma karakolu ve cami yapılır. PTT acentalığı açılır.
Günümüzde “bucak” idari birimi kaldırıldığı için Güvem, köy statüsündedir. Güvem’de Jandarma Karakolu, Sağlık ocağı ve İlköretim okulu bulunmaktadır. Bölge köylerinde bulunan az sayıda öğrenci taşımalı olarak bu okulda eğitim görmektedir.

Antik Sey Hamamı yerleşmesi de kasabaya 2 km mesafededir. Güvem yerleşmesinin karşısında ve 1250 metre rakımda “Gavurevleri” adıyla anılan mevkide yerleşme amaçlı iki katlı mağaralar ile Güvem Yaylası’nda ören yeri bulunmaktadır.
1960 yılında 425 kişi, 1975 yılında 363 kişi, 1990 yılında ise 259 kişidir. Hızlı göç veren kasaba sakinleri ilçe merkezine ve Ankara şehir merkezine yerleşerek işçi, memur ve esnaf olarak çalışmaya başlar.
2007 yılında kasabada 87 kişi oturmaktadır. Bu nüfusta emekliye ayrılarak kasabaya geri dönüş yapan kişilerdir. Günümüzde kasabada ihtiyaca göre sebze ekimi yapılmakta ve sınırlı sayıda  da sığır beslenmektedir.

Kaynak: Abdülkerim Erdoğan, Geçmişten Günümüze Kızılcahamam-Çamlıdere, Esyav Yayınları, Ankara, 2010.