Melek Hanım, Ankara şehir merkezinde dönemin eğitim kurumu olan “Kara Medrese”yi yaptırmış ve sayısız hayrî hizmetler yapmış. Ankaralı bu hayırsever hanımı “Melek Hatun”, “Melike Hatun”, “Mülkiye Hatun” ve “Meleki Hatun” adıyla yâd etmiş. Kara Medrese’nin resmi adı “Melike Hatun Medresesi”dir. Bu medrese için Çubuk ve Kazan ilçeleri ile Ankara şehir merkezinde çok sayıda köyün, emlakın yıllık gelirini buraya bağışlar. Hacı Bayram-ı Veli hazretleri de bu medrese de müderrislik yapar. Kara Medrese, 1530’lu yıllarda Ankara’da geliri en fazla olan medreselerden biri olup, Fatih döneminde Melike Hatun Medresesi vakıflarının yönetimini Hacı Bayram-ı Veli soyundan gelenler yürütür.

Murad Hüdavendiğar döneminde Ankara’da yaşayan Melike Hatun, “Hatuniye” (Öğle Camii) ile Eyne Bey’le ortak bir hamam yaptırır. Medrese ve camisi günümüzde tamamen yıkılmış, hamam ise halen kullanılmakta olup, “Tarihi Eynebey Hamamı” olarak bilinir.

Halk arasında “Hergele Meydanı” adıyla bilinen bu bölgenin ilk adı “Abdil Yeri”, daha sonra “Sultan Meydanı”, “Hatuniye” ve “Hergelen Meydanı” adıyla anılır. Varna şehidi ve Anadolu Beylerbeyi Karaca Bey’in torunları burada ikamet edermiş, Gazi Lisesi’nin bulunduğu yerde de Selçuklu sarayı bulunuyormuştu.

“Hergelen” denilmesi ise şehre civar il, ilçe ve köylerden gelen at arabaları ile kağnıların park yeri olduğu için her gelenin konakladığı yer anlamında kullanılmıştır. Yakınında “Kağnıpazarı Camii” vardır. Daha sonra bu kelime değişmiş ve sığırların toplandığı yer anlamına gelen “Hergele” kelimesi kullanılır.

Belgelerde adı geçen ve günümüzde bulunmayan Melike Hatun Kervansarayı ise Pursaklar’a bağlı Saray kasabasında iken tamamen yıkılmıştır.

Hacı Doğan Mahallesi’nde tarihi “Eyne Bey Hamamı”nın kuzey cephesindeki sokağın solunda, yaşlı bir ağacın altında, demir korkuluklarla çevrili bir mekânda Melike Hatun’un mezarı vardır. Mezarın başına sekiz köşeli mermer bir sütun konmuştur. Bu sütunda üç satırlık Arapça bir kitâbe vardır. Kitabede bulunan ibare Ebced hesabiyle Hicri 795 (Miladi 1393) yılına tekabül etmektedir. 1393 yılında Melike Hatun’un vefat ettiği anlaşılmaktadır.

MELEK HANIM’I “YAD-I CEMÎL” İLE ANARKEN, RUHU ŞÂD OLSUN…