Anadolu Selçuklu Devleti emirlerindendir. Bazı kaynaklarda adı Seyfeddin Kızıl Bey olarak geçer. Ankara ve çevresinde hükümran olan Bayındır aşiretinin beyidir. Kızıl Bey, aydın, söz ve kudret sahibi, asker ve mal yönüyle oldukça varlıklı, bilginlere, fakirlere, gariplere sahip çıkan, hayırsever ve erdemli bir devlet adamıdır. Anadolu Selçuklu Sultanı I. İzzeddin Keykavus’un beylerbeyidir. Hayatı hakkında fazla bir bilgiye sahip değiliz. Ankara’da vakıflar kurmuş, Kızılbey Camii ve medresesini yaptırmış, kendisi de bu şehirde vefat etmiştir. Kanaatimizce Kızıl Bey, I. İzzeddin Keykavus’un yaptırdığı sarayda ikamet ederek bir müddet Ankara ve civarının yönetiminden sorumlu olur. Ankara’da yaptırdığı cami ve medreseye Güğercinlik (Güvercinlik) ve Miranus (Orhaniye-Kazan) köylerinin tamamını, şehir yakınlarında bulunan Tahir Mezrası’nın gelirlerini Kızıl Bey Vakfı’na bağışlar.

Günümüzde Ulus’taki Ziraat Bankası Genel Müdürlüğü’nün bulunduğu yerde türbesi, camisi ve medresesi mevcutken, 1931 yılında satılır. Kızıl Bey’in mezarı nereye nakledilmiştir, bilinmiyor. Konuyu Araştırmacı Yazar Şeref Erdoğdu şöyle anlatıyor: “Kızıl Bey, Medresesi’nin yanına kendine yakışır bir türbe yaptırmış, türbesinde huzur içinde yatarken bir gün türbesine vurulan bir kazma sesiyle uyanır. Bakar ki camisi, türbesi ve medresesi yıkılıyor. Evet karar verilmiş buraya Ziraat Bankası yapılacak... Rivayet ola ki bankanın inşaatının yapılması için emir veren yetkililer kim ise bu zatın çıldırarak öldüğünü ve inşaatın müteahhidinin geceleri Kızılbey’in rüyasına girdiği ve bu rüyanın etkisinde kalan müteahhidin işi bıraktığı, hadiseyi duyan işçilerin işi bırakıp kaçtıkları görülmüş, bundan böyle inşaatın yerinin yukarıya kaydırıldığı tevatür olarak anlatılmaktadır.”

Prof. Dr. Hikmet Tanyu ise: “Ziraat Bankası çevresinde bulunan türbenin (Kızılbey) yıkılmasına emir veren ilgili zatın çıldırdığı, öldüğü ve türbeyi yıkma esnasında amelelerin “burası tekin değildir.” diye itiraz ettikleri, nihayet tuhaf bir şaşkınlık ve bağırışla işi bırakıp kaçtıkları o yıllarda Ankara’ya yayılmıştı.” Kızılbey Vakfı arazisi üzerinde Merkez  ve Ziraat Bankası binaları bulunmaktadır. Daha sonraki yıllarda Kızıl Bey'in adı Ankara’da bir dergi dairesine verilir. Kızıl Bey Camiinde bulunan ahşap minber ile Selçuklu tahtı, Ankara Etnoğrafya Müzesi’nde teşhir edilmektedir.

Daha geniş bilgi için bkz; Abdülkerim Erdoğan, Unutulan Şehir Ankara, Akçağ Yayınlaraı, Ankara, 2004.; Abdülkerim Erdoğan-Gökçe Günel-Ali Kılcı, Tarih İçinde Ankara,  Ankara Büyükşehir Belediyesi Yayınları; Abdülkerim Edoğan-Mehmet Narince, Tarihi ve Edebi Şahsiyetleriyle Ankara, Ankara Büyükşehir Belediyesi Yayınları, Ankara, 2007.

“Şerefül-mekân bil-mekîn” sözü gereği, bir beldenin şerefi, orada yaşayan kimselerden dolayıdır.

Müslümanların İkinci büyük halifesi Ömer’ül-Faruk (r.a.) hazretlerinin kutlu soyuna mensup olan Şeyh Ali Semerkandî hazretleri ondördüncü asırda   ıssız ve virân bir yer olan günümüzdeki Çamlıdere ilçe merkezine gelerek bu beldeyi şenlendirmiş ve şereflendirmiştir.

Kuzvirân (Kuzvirân Şeyhler/Alidede Şıhlar/Çamlıdere)’da kurduğu dergâhta yaptığı sohbetlerle de viran gönülleri şenlendirmiş, mamûr olan kalplere de Allah aşkını ekmiş, himmetleriyle de insanları irşâd etmiştir. Aynı zamanda Çamlıdere ilçe merkezininde ilk kurucusu olmuştur.

Ankara ili, “Horasan erleri”nin şereflendirdiği bir coğrafyaya sahiptir. Bu özelliği ile de “evliyâ” ve “ahi”ler diyarıdır. İstanbul’un manevî fatihleri de bu topraklarda yetişen gönül erleridir. Günümüzde ise bu Allah dostlarının isimleri kısmen bilinmektedir. Bazılarınında mevcut mübârek kabirleri bakımsızdır. Bilinenlerin hayatları hakkındaki bilgiler de rivayetlerden ibaret olup, ilmi çalışmalar yapılmamış, yapılması içinde teşvik edilmemiştir.

Burada son yıllarda tarih ve kültür sevdalısı bazı belediye başkanlarının çalışmalarını da takdir ediyor, devamını diliyoruz.

Reyhan Yayınları, Ankara ve civarında yetişen, bu toprakları manen şereflendiren, insanlara hizmet için varlıklarını vakfeden gazi-dervişlerimizin hayatlarını ve eserlerini anlatan “Ankara’nın Manevi ve Tarihi Şahsiyetleri” isimli bir seriyi kültür hayatımıza kazandırmayı hedeflemiş, “Şeyh Ali Semerkandî ve Sığırcık Suyu” isimli bu mütevazi eserle de bu dizinin ilk eserini sizlere sunmanın sevincini yaşamaktadır.

Ankara’nın yaşanmış tarihi üzerine sayısız kitaplar yayılanmıştır. Bu yayınların çoğunluğu da rivayet ve efsanelere dayanır. İlmi araştırmalardan uzak ve masa başı çalışmalardır. Bu yayınlarda kaynak olarak Osmanlı dönemine ait belgelere nadir rastlanır. Dedik ya masa başı yani yerinde inceleme yapılmadan, belgeler tetkik edilmeden, rivayetlere dayalı ve emeksiz çalışmalar… Bunlara rağmen ilmi araştırmalara ve belgelere dayalı, temel kaynak eser özelliğinde yayınlarda mevcuttur. Dileğimiz bu tür çalışmaların yayınlanması ve desteklenmesi.

Ankara’ya bağlı bazı ilçeler üzerine ise ilmi araştırmalar neticesinde yayına hazırlanmış değerli kaynak eserlere rastlıyoruz. Şehir tarihçiliğinin ana kaynakları ise Osmanlı Arşivleri, Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi, Tapu ve Kadastro Arşivi ile Nüfus Sicil Defterleridir. Diğer önemli kaynak ise “kitâbe”lerdir.

Ankara Kent Konseyi’nde Ankara ilçe belediyeleri tarafından yayınlanan kitaplardan meydana gelen bir paket hediye edildi. Otuz seneye yakın Mamak ilçesinde ikamet ettiğim için “Tüm Yönleriyle Mamak” isimli bir çalışma dikkatimi çekti. Yusuf Karaca tarafından hazırlanmış ve Mamak Belediye Başkanlığı tarafından yayınlanmış. Eseri tetkik ettim ve hayal kırıklığına uğradım. Yayına hazırlık 2008, yayın yılı ise 2009. Kaynakçasına baktım “Ankara Tarihi ve Kültürü Dizisi” ile “Unutulan Şehir Ankara” vb kaynak eserler yok. Yani yazarın Ankara hakkında yayınlanan ilmi eserlerle fazla ilgisi olmamış. Belge tahlilleri ise anlaşılmayacak bir titizlikle yazılmış (!). Buna rağmen bir emek verildiği için teşekkür ederken, yazarımızıda okuyucuya verdiği yanlış bilgilerin sorumluluğu ile başbaşa bırakıyoruz.

Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıf Kayıtlar Arşivi’nde bulunan 581 Numaralı defterin 426. sayfa, 411. sırasında kayıtlı Ankara’da “Ahi Şemseddin Ahmed Vakfı”na ait 842 Hicri tarihli Arapça vakfiyeden bir bölüm: