ŞEYH ALİ SEMERKANDÎ ve SIĞIRCIK SUYU

Abdülkerim Erdoğan

“Şerefül-mekân bil-mekîn” sözü gereği, bir beldenin şerefi, orada yaşayan kimselerden dolayıdır.

Müslümanların İkinci büyük halifesi Ömer’ül-Faruk (r.a.) hazretlerinin kutlu soyuna mensup olan Şeyh Ali Semerkandî hazretleri ondördüncü asırda ıssız ve virân bir yer olan günümüzdeki Çamlıdere ilçe merkezine gelerek bu beldeyi şenlendirmiş ve şereflendirmiştir.

Kuzvirân (Kuzvirân Şeyhler/Alidede Şıhlar/Çamlıdere)’da kurduğu dergâhta yaptığı sohbetlerle de viran gönülleri şenlendirmiş, mamûr olan kalplere de Allah aşkını ekmiş, himmetleriyle de insanları irşâd etmiştir. Aynı zamanda Çamlıdere ilçe merkezininde ilk kurucusu olmuştur.

Ankara ili, “Horasan erleri”nin şereflendirdiği bir coğrafyaya sahiptir. Bu özelliği ile de “evliyâ” ve “ahi”ler diyarıdır. İstanbul’un manevî fatihleri de bu topraklarda yetişen gönül erleridir. Günümüzde ise bu Allah dostlarının isimleri kısmen bilinmektedir. Bazılarınında mevcut mübârek kabirleri bakımsızdır. Bilinenlerin hayatları hakkındaki bilgiler de rivayetlerden ibaret olup, ilmi çalışmalar yapılmamış, yapılması içinde teşvik edilmemiştir.

Burada son yıllarda tarih ve kültür sevdalısı bazı belediye başkanlarının çalışmalarını da takdir ediyor, devamını diliyoruz.

Reyhan Yayınları, Ankara ve civarında yetişen, bu toprakları manen şereflendiren, insanlara hizmet için varlıklarını vakfeden gazi-dervişlerimizin hayatlarını ve eserlerini anlatan “Ankara’nın Manevi ve Tarihi Şahsiyetleri” isimli bir seriyi kültür hayatımıza kazandırmayı hedeflemiş, “Şeyh Ali Semerkandî ve Sığırcık Suyu” isimli bu mütevazi eserle de bu dizinin ilk eserini sizlere sunmanın sevincini  yaşamaktadır.

Ankara merkez ve taşrasında tasavvufi hayat, yüzyıllar boyu yaşanmış, bu hayatın temel müessesesi olan zaviyeler (tekke/dergâh) ve benzeri yapılar da kurulan vakıflarla varlığını sürdürmüştür. Fütüvvet ehli ahi reisleri ile zamanın hakim Türkmen beyleri zaviye vakıflarını maddi yönden destekleyerek, tasavvufi düşüncenin günlük hayatta uygulanmasına yardımcı olmuşlardır. Ayrıca dönemin sultanları, padişahları, şehzadeleri, vezirleri, emirleri, paşaları ve diğer yöneticileri de bu zaviyelere maddi destek vermişlerdir.
Anadolu Selçuklularından itibaren “Horasan meşrepli” dervişler, Oğuz Türkmen boylarının manevi liderliği yanında, örnek yaşamları ile de inananların gönül sultanları olmuştur. Müslüman Türk töresinde bir gönül sultanına yakın olmak, onun gönlüne girmek ibadetlerin en makbulü sayılmış, bu manevi güzelliği de Yunus Emre hazretleri şu özlü dizeleriyle anlatır:
Yunus Emre der hoca
Gerekse var bin hacca
Hepisinden iyice
Bir gönüle girmektir
Bir beldenin şerefi, o beldede yaşan maneviyat erlerine izafe edilerek “şerefül-mekân bil-mekîn” denilmiş, Osmanlı sultanları da bu inceliği yakalayarak bazı beldelere, o beldede yaşamış ve o beldeye defnedilmiş Velîlerin “yüzü suyu hürmetine”  bazı ayrıcalıklar tanımış, beldenin toprağı da “hâk-i ıtr-nâk” (güzel kokulu toprak) olarak vasıflandırılmıştır.
Ankara şehir merkezi de, “Er Sultan”, “Hacı Bayrâm-ı Velî”, “Şeyh Hüseyin Nakşibendî”, “Tâceddîn Velî” ve diğer maneviyat erlerinin nurlu kabirleri ile şereflenmiştir. Bu şerefin açık tezahürü, merhum Mehmed Akif Ersoy’un Tâceddîn Velî Dergâh Evi’nde  yazdığı İstiklâl Marşı’nın dizelerinde görmek mümkündür.
“Ankara’nın Manevi ve Tarihi Şahsiyetleri” isimli serinin ikinci eseri olan “Şeyh Tâceddîn Velî”yi kültür hayatımıza kazandırarak, okuyucuların takdirlerine sunuyoruz.
Reyhan Yayınları