|
İlçenin kuzeydoğusunda, Ankara Çayı’na karışan Paşa Deresi’nin bir kol yatağında bulunan köy, Ankara-Polatlı karayoluna 3 km, ilçe merkezine ise 38 km uzaklıktadır. Hisarlıkaya, Yenihisar, Ücret, Çokören, Malıköy, Alcı ve Ballıkuyumcu köyleri ile komşudur. Mahalle statüsünde olan köy, Temelli Belediyesi’ne bağlıdır. Zir kazasına bağlı olan köy, 1926 yılında Polatlı ilçesine bağlanmıştır.
İlk Tunç, Demir ve Roma çağlarına ait “Paşatepesi” höyük, İlk Tunç, Hitit ve Demir çağlarına ait “Gubullu” höyük ve “Ağzıkara” yerleşmesi vardır.
İstiklal Savaşı yıllarında yerleşme Türkoğlu ailesine ait bir çiftliktir. Bu bölgenin Malıköy tren istasyonu na yakınlığı, konumu itibariyle de sevk ve idare bakımından bütün cepheye hakim olması dolayısıyla, Sakarya Meydan Muharebesi’nde “Başkomutanlık Karargahı” bu çiftlikte bulunan iki evde kurulur. Türkoğlu Ali Ağa’nın evi Başkomutanlık Karargahı bitişik evde Batı Cephesi Karargahı olarak kullanılır. Gazi Mustafa Kemal Paşa, 22 gün devam eden ve zaferle sonuçlanan Sakarya Meydan Muharebesi’ni bu karargahtan idare etmiştir.
Türkoğlu Çiftliğinin sahipleri olan Şerafettin ve Mahmut Türkoğlu tarafından hibe elden bu ev, restore edilerek, 10 Kasım 1968 tarihinde “Alagöz Karargah Müzesi” olarak ziyaretçilere açılmıştır.
Savaş yıllarında 3-4 evin bulunduğu çiftlik, günümüzde 50 haneli ve 230 nüfusludur. Köyde Türkoğlu, Kocaoğlu ve Karakaş sülalelerine mensup aileler oturmaktadır. Hüseyin oğlu Ali Türkoğlu 1943 yılında vefat etmiş ve mezarı köy kabristanındadır. Kabristanda “Zir kazasının Alagöz karyesi hanedanından Türkoğlu Mahmud Efendi”nin 1343 (1925) tarihli Osmanlıca kitabeli mezarı ile bol miktarda antik mermer parçalar bulunmaktadır. Ayrıca şehir yolu kenarında kesme taştan yapılmış iki kurnalı güzel bir çeşme vardır.
Eğitim taşımalı olarak Temelli Beldesi’nde yapılmaktadır. İçme suyu ve kanalizasyon şebekesi bulunan köy hudutları dahilinde 2 dinlenme tesisi ve 1 fırın bulunmaktadır.
Kargabedir ve Paşa Deresi’ni besleyen küçük akarsuların geçtiği yörede buğday, arpa, yulaf, fi, yonca, ayçiçeği, pancar ve kavun, bahçelerde ise kayısı, erik, vişne, elma, ayva, armut ve ihtiyaca göre sebze yetiştirilir. Dere yatağında ve bahçelerde kavak, söğüt, akasya ve iğde, meralarda ise meşe ve karaağaç görülür. Ayrıca koyun ve ithal ırk sığır besiciliği yapılmaktadır. Türkmen geleneğinin hakim olduğu köyde ekmek olarak bazlama yenir.
|
